Σενάρια επί σεναρίων ξοδεύοντας χρόνο πάνω από χάρτες. Που μπορεί όμως να είναι κρυμμένη η αλήθεια; Προσπαθώντας να ξεδιαλύνουμε ή έστω να αναλύσουμε την κατάσταση.

 

Είναι αυτή η εποχή του χρόνου όπου οι εραστές του ψυχρού καιρού, επαγγελματίες και ερασιτέχνες, ξοδεύουν ώρες πάνω από τους χάρτες με σκοπό ένα μόνο πράγμα, να εκτιμήσουν την πιθανότητα να δουν χιόνι έξω από το σπίτι τους. Μπορούμε άραγε να ξέρουμε έξι μέρες νωρίτερα από το επίμαχο διάστημα (29-30/12/2019) να εκτιμήσουμε πως ακριβώς θα κινηθεί η ψυχρή αέρα μάζα στην περιοχή μας; Μάλλον όχι, αλλά μπορούμε να μετρήσουμε τις πιθανότητες με βάση τη λογική.

 

Το πρώτο στοιχείο είναι η κίνηση του Αζορικού αντικυκλώνα. Άλλωστε αυτός είναι η κύρια “πηγή του κακού”. Μέσα σε ένα 24ωρο παρατηρούμε τρομακτικές διαφορές όσον αφορά τη θέση του αλλά και τη δομή του σύμφωνα με το GFS (σχήμα 1). Να σημειωθεί βέβαια ότι πρώτο το ECMWF στο τρέξιμο 00z της 22/12 έδειξε την μεταβολή που περιγράφεται ακολούθως. Στην πρόγνωση της 22/12 ο αντικυκλώνας στις 28/12 είναι περιορισμένος αρκετά νότια με κέντρο κοντά στα 1030mb πάνω από την Ιβρική χερσόνησο. Ένα 24ωρο αργότερα, η πρόγνωση για την ίδια μέρα και ώρα θέλει τον Αζορικό αντικυκλώνα να αναπτύσσεται προς τα βόρεια με δημιουργία κέντρου >1035mb μεταξύ Σκαδιναβίας και Αγγλίας. Πρόκειται σαφώς για μία τεράστια μεταβολή των στοιχείων της τάξης των 1000km. Σύμφωνα με το δεύτερο σενάριο ο αντικυκλώνας είναι ικανός πλέον να δημιουργήσει ροή προς τα δυτικά πάνω από τα βόρεια Βαλκάνια, τη βόρεια Ιταλία και την Ελβετία με αποτέλεσμα να μεταφέρει την ψυχρή αέρια μάζα της βορειοανατολικής Ευρώπης δυτικότερα. Εδώ εντοπίζεται και το πρώτο σημαντικό σημείο το οποίο ενδεχομένως να καθορίσει την εξέλιξη της κακοκαιρίας. Το ECMWF (σχήμα 2) θέλει μια πιο νοτιοδυτικής συνιστώσας κίνηση της ψυχρής αέριας μάζας μη στέλνοντας τελικά την ψυχρή αέρια μάζα τόσο δυτικά.

Σχήμα 1. Σύγκριση πρόγνωσης που εκδόθηκε στις 22/12 (αριστερά) και στις 23/12 (δεξιά) στον κύκλο 12z για τις 28/12/2019 06z.

 

Σχήμα 2. Πρόγνωσης ECMWF που εκδόθηκε στις 23/12 (δεξιά) στον κύκλο 12z για τις 28/12/2019 12z.

 

Συνολικότερα σε μία τέτοια εξέλιξη, τα διάφορα προγνωστικά μέλη των δύο μεγάλων μοντέλων παρουσιάζουν ενδιαφέρον και για τις κεντροβόρειες περιοχές της χώρας μας, ενδιαφέρον ουσιαστικά ανύπαρκτο σε προηγούμενα προγνωστικά τρεξίματα. Η άνοδος αυτή του Αζορικού αντικυκλώνα θα πρέπει να θεωηθεί σχεδόν δεδομένη καθώς και η Αρκτική ταλάντωση (δείκτης ΑΟ) υποχωρεί το επόμενο διάστημα κοντά στο -3 (σχήμα 3). Η άνοδος βέβαια αυτή πάντα εξαρτάται από το υφεσιακό σύστημα που βρίσκεται δυτικότερα του αντικυκλώνα.

Σχήμα 3. Πρόιγνωση δείκτη Arctic Oscillation (AO).

 

Ας επικεντρωθούμε τώρα στα δεδομένα του ECMWF. Εδώ αποφάσισα να ακολουθήσω λίγο πιο “λαϊκή” προσέγγιση, καθώς δεν μπορούμε να δώσουμε τουλάχιστον ποσοτικά βάση σε δεδομένα ύψους χιονόπτωσης ενός παγκόσμιου μοντέλου με ανάλυση 0.5°. Στο σχήμα 4 παρατηρούμε πόσα μέλη προβλέπουν χιόνι για τη Θεσσαλονίκη, τον Βόλο και την Αθήνα στις 29-30/12. Ουσιαστικά φαίνεται ότι ο μέσος όρος των μελών δίνει 1cm χιονιού σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και 2cm σε Βόλο. Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό πιθανότατα κοντά στο 40% (δε έχουμε διαθέσιμη την διάμεσο των μελών) δίνουν 5cm χιόνι στον Βόλο και μόλις 2cm στις υπόλοιπες πόλεις. Σε καμία περίπτωση δεν λαμβάνουμε υπόψιν αυτήν την πρόγνωση, ωστόσο από αυτήν την ανάλυση αναδεικνύεται ποιοτικά η “προγνωστική υπεροχή” της Θεσσαλίας στην συγκεκριμένη κακοκαιρία. Κάτι που αντικατοπτρίζεται και από την ταύτιση του μέσου όρου με τις τιμές του κύριου τρεξίματος στον Βόλο, σε αντίθεση με τις άλλες δύο πόλεις.

Σχήμα 4. Πρόγνωση ensembles του ECMWF για Θεσσαλονίκη, Βόλο και Αθήνα (διάγραμμα εκατοστιμορίων).

 

Συμπερασματικά, και κάνοντας ένα απλό σχόλιο με βάση τη λογική, η συγκεκριμένη κακοκαιρία φαίνεται επηρεάζει με μεγάλα ύψη υετού περιοχές από την ανατολική Θεσσαλία και νοτιότερα, καθώς ο ψυχρός αέρας ή αυλώνας (αν θέλετε) αναμένεται να βρεθεί πρώτα στο Ιόνιο πέλαγος.

Οι βορειότερες περιοχές με μία μικρή βορειοδυτική μετατόπιση του αντικυκλώνα θα μπορούσαν να βρεθούν μέσα στο “παιχνίδι”, οι περιοχές της Θεσσαλίας πλέον είναι το ξεκάθαρο φαβορί για σημαντικό χιονιά, ενώ η ανατολική Στερεά (συμπεριλαμβανομένων περιοχών της Αττικής) βάζει υποψηφιότητα για έναν αξιόλογο χιονιά ημιορεινών με σχεδόν μηδενικές πιθανότητες για χιόνια σε πεδινά τμήματα στη νοτιοανατολική Στερεά. Παρόμοια εικόνα μπορεί κάποιος να δει αν μελετήσει και τα ensembles υετού και θερμοκρασιών του GFS.

 

Αυτά για την ώρα, θα επιστρέψουμε συνολικά σαν ομάδα πλέον όταν θα υπάρχουν πιο βάσιμα ή νεότερα στοιχεία. Έως τότε, μένουμε απλά στην πρίζα, καθώς κατά την ταπεινή μου άποψη υπάρχει αρκετός δρόμος για να αλλάξουμε σημαντικά τα δεδομένα που έχουμε σήμερα μπροστά μας.

 

Καλά Χριστούγεννα σε όλους,

 

Σταύρος Κέππας