Posts

κλιματικη αλλαγη παγοι

Ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Κέμπριτζ ανέλαβε να εξερευνήσει ριζοσπαστικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Οι ανησυχίες για το κατά πόσο οι ιδέες, που θα βρεθούν στο μικροσκόπιο, είναι υλοποιήσιμες ή για το αν έχουν παρενέργειες, υπάρχουν και οι ενστάσεις είναι πολλές. Ωστόσο οι συγκεκριμένοι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι αξίζει να εξεταστεί κάθε πιθανή λύση για τη σωτηρία του πλανήτη.

Η ομάδα θα εργάζεται σε ένα νέο ερευνητικό κέντρο στην πόλη με την ονομασία «Κέντρο για την Αποκατάσταση του Κλίματος» (Centre for Climate Repair) και η προσπάθειά της στηρίζεται στην πεποίθηση ότι η γεω-μηχανική μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην προστασία της ανθρωπότητας.

Οι υπέρμαχοι των γεω-δυναμικών λύσεων υποστηρίζουν εδώ και καιρό ότι από τη στιγμή που μεγάλες οικονομίες και βιομηχανίες αποτυγχάνουν να ανταποκριθούν στους στόχους για μείωση των εκπομπών ρύπων, απαιτούνται πιο δραστικά μέτρα.

Ορισμένες περιβαλλοντικές οργανώσεις εξακολουθούν πάντως, σύμφωνα με το Naftemporiki.gr, να αντιτίθενται σθεναρά στην ιδέα κάνοντας λόγο για μη αποδεδειγμένες λύσεις, που αποσπούν την προσοχή από την ανάγκη για άμεση και αποφασιστική αλλαγή σε τεχνολογικό, πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, με στόχο την αισθητή μείωση των ρυπογόνων εκπομπών.

Ας δούμε όμως ποιες είναι οι ιδέες που θα εξετάσει η ομάδα του Κέμπριτζ.

α) Βάζοντας τους πόλους «στην κατάψυξη»

Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Μία από τις ιδέες είναι να γίνουν πιο «φωτεινά» τα σύννεφα πάνω από τους πόλους. Τροφοδοτώντας με θαλασσινό νερό ψηλούς ιστούς πλοίων μπορούν να παραχθούν μικροσκοπικά σωματίδια άλατος, που θα ψεκάζονται στην ατμόσφαιρα και θα διαχέονται στα σύννεφα, ενισχύοντας την αντανακλαστικότητά τους. Οι περιοχές κάτω από τα σύννεφα θα ψύχονται.

β) Ανακύκλωση του CO2

Mία άλλη προσέγγιση συνιστά παραλλαγή της ιδέας της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα (CCS). Με το CCS δεσμεύοντας εκπομπές από σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής που στηρίζονται στο λιγνίτη ή το αέριο ή από χαλυβουργίες και αποθηκεύονται σε υπόγειες εγκαταστάσεις. Ο Πίτερ Στίρινγκ, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ, αναπτύσσει ένα πιλοτικό σύστημα δέσμευσης και χρήσης (CCU) σε συνεργασία με την Tata Steel στο Πορτ Τάλμποτ της Ουαλίας, το οποίο στην ουσία ανακυκλώνει διοξείδιο του άνθρακα.

γ) Πρασίνισμα των ωκεανών

Ακόμη μία ιδέα που θα εξετάσει το νέο κέντρο είναι το πρασίνισμα των ωκεανών ώστε να μπορούν να δεσμεύουν περισσότερο CO2. Σχετικά πειράματα στο παρελθόν είχαν δείξει ότι η προσπάθεια δεν είναι ιδιαίτερης αποτελεσματικότητας, ώστε να αξίζει το κόστος της, ενώ θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες στο οικοσύστημα.

Την όλη πρωτοβουλία συντονίζει ο Σερ Ντέιβιντ Κινγκ, πρώην επιστημονικός σύμβουλος της βρετανικής κυβέρνησης. «Τα όσα θα κάνουμε μέσα στα επόμενα 10 χρόνια, θα καθορίσουν το μέλλον της ανθρωπότητας για τα επόμενα 10.000 χρόνια. Και παρόλα αυτά δεν υπήρχε κανένα μεγάλο κέντρο στον κόσμο που να εστιάζει σε αυτό το ζήτημα» δήλωσε ο ίδιος στο BBC, εκφράζοντας την ελπίδα το κέντρο να καταλήξει σε λύσεις.

 

Πηγή: GreenAgenda

Το 2018 ήταν το τέταρτο θερμότερο έτος στην ιστορία

Η ταχύτερη τήξη, ως συνέπεια από την κλιματική αλλαγή, θεωρείται πιθανότατα ότι θα οδηγήσει και σε συντομότερη άνοδο της στάθμης των θαλασσών.

Όπως η Ανταρκτική στο Νότο, έτσι και η Γροιλανδία στο Βορρά διαθέτει τον μεγαλύτερο όγκο πάγων και από το 2002 παρακολουθείται στενά από τους επιστήμονες.

Μέχρι τώρα η προσοχή ήταν στραμμένη στη νοτιοανατολική και στη βορειοδυτική περιοχή της Γροιλανδίας, όπου υπάρχουν μεγάλοι παγετώνες και κατά καιρούς αποκόπτονται ολοένα μεγαλύτερα κομμάτια πάγου μεγέθους παγόβουνου, τα οποία πέφτουν στον Ατλαντικό Ωκεανό.

Κλιματική Αλλαγή: Λιώνουν οι πάγοι, ανεβαίνουν οι ωκεανοί

Όμως η νέα έρευνα, με επικεφαλής τον καθηγητή γεωδυναμικής Μάικλ Μπέβις του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), διαπίστωσε ότι:

Κατά την τελευταία 15ετία μία ακόμη μεγαλύτερη απώλεια πάγου – δείγμα από την κλιματική αλλαγή – έχει συμβεί στη νοτιοδυτική περιοχή, παρά την απουσία μεγάλων παγετώνων εκεί. Οι επιφανειακοί πάγοι λιώνουν σταδιακά στην ενδοχώρα και δημιουργούν ποτάμια παγωμένου νερού που καταλήγουν στη θάλασσα”.

Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι η νοτιοδυτική Γροιλανδία, η οποία έως τώρα δεν είχε θεωρηθεί μεγάλη απειλή, τελικά αναμένεται να παίξει σημαντικό ρόλο στην άνοδο της στάθμης του Ατλαντικού, κάτι που μπορεί να έχει συνέπειες για μεγάλες παράκτιες πόλεις όπως η Νέα Υόρκη και το Μαϊάμι.

Ο δύο αμερικανο – γερμανικοί περιβαλλοντικοί δορυφόροι GRACE που παρακολουθούν τη Γροιλανδία, δείχνουν ότι στην περίοδο 2002 – 2016 χάνονταν περίπου 280 γιγατόνοι (δισεκατομμύρια τόνοι) πάγου κάθε χρόνο.

Η νέα έρευνα, που συνδύασε τα δορυφορικά στοιχεία με επίγεια δεδομένα από σταθμούς GPS, βρήκε ότι μετά το 2012 έχει σχεδόν τετραπλασιασθεί ο ρυθμός απώλειας πάγων σε σχέση με το 2003, με την επιτάχυνση να είναι μεγαλύτερη στη νοτιοδυτική περιοχή.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, στην περίπτωση της Γροιλανδίας, η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη έχει φέρει τις θερμοκρασίες του καλοκαιριού κοντά στο σημείο τήξης των πάγων. Ένα ειδικότερο περιοδικό καιρικό φαινόμενο, η “Ταλάντωση του Βόρειου Ατλαντικού”, που ζεσταίνει τα νερά και τον αέρα στον ωκεανό, δίνει την απαιτούμενη έξτρα ώθηση για “γείρει η ζυγαριά” και να λιώσουν μεγάλες παγωμένες περιοχές.

“Το μόνο πράγμα που μπορούμε πια να κάνουμε, είναι να προσαρμοστούμε και να μετριάσουμε την περαιτέρω άνοδο της θερμοκρασίας”, δήλωσε ο Μπέβις.

“Είναι πια πολύ αργά για να αποφύγουμε τις συνέπειες. Θα υπάρξει περαιτέρω άνοδος της στάθμης των θαλασσών, καθώς παρακολουθούμε τους πάγους να φθάνουν πλέον στο σημείο τήξης τους”, επισήμανε.

Οι επιστήμονες έχουν εκτιμήσει ότι αν έλιωναν όλοι οι γροιλανδικοί πάγοι, πάχους τριών χιλιομέτρων σε ορισμένα σημεία, η παγκόσμια στάθμη των θαλασσών θα ανέβαινε κατά επτά μέτρα – με ό,τι αυτό θα σήμαινε για τις παράκτιες πόλεις…

Η μάζα των πάγων που χάνονται από την Ανταρκτική κάθε χρόνο και καταλήγουν στη θάλασσα έχει εμφανίσει αύξηση κατά έξι περίπου φορές από το 1979 μέχρι σήμερα, σύμφωνα με νέες εκτιμήσεις Αμερικανών και Ολλανδών επιστημόνων. Το φαινόμενο αποδίδεται κυρίως στην κλιματική αλλαγή και αναμένεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερη άνοδο της στάθμης των ωκεανών διεθνώς τις επόμενες δεκαετίες.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια-Ιρβάιν, της NASA και του Πανεπιστημίου της Ουτρέχτης, με επικεφαλής τον ειδικό στους παγετώνες καθηγητή Ερίκ Ρινιό, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), βρήκαν ότι η επιταχυνόμενη τήξη των πάγων έχει ήδη οδηγήσει σε άνοδο της στάθμης των θαλασσών κατά σχεδόν ενάμισι εκατοστό (14 χιλιοστά) μέσα στα τελευταία 40 χρόνια.

«Πρόκειται απλώς για την κορυφή του παγόβουνου. Καθώς η παγοκάλυψη της Ανταρκτικής συνεχίζει να λιώνει, αναμένουμε πολύ μεγαλύτερη άνοδο της στάθμης των θαλασσών μέσα στους επόμενους αιώνες», δήλωσε ο Ρινιό.

Η νέα μελέτη της διαχρονικής εξέλιξης των ανταρκτικών πάγων, όπως μεταδίδει το ΑΜΠΕ, εξέτασε 18 διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές, καθώς και νησιά γύρω από την Ανταρκτική, ενώ τα στοιχεία ελήφθησαν κυρίως από εναέριες και δορυφορικές φωτογραφίες.

Εκτιμάται ότι μεταξύ 1979-1990 η παγωμένη ήπειρος έχανε μέσω αποκόλλησης κατά μέσο όρο 40 γιγατόνους (δισεκατομμύρια τόνους) μάζας πάγων ετησίως, ενώ η ποσότητα αυτή έφθασε τους περίπου 252 γιγατόνους κατά την περίοδο 2009-2017.

Επίσης, ενώ μεταξύ 1979-2001 η μέση ετήσια τήξη πάγων υπολογιζόταν σε 48 γιγατόνους, έφθασε τους 134 γιγατόνους μεταξύ 2001-2017, εμφανίζοντας μέση ετήσια αύξηση 280%.

 

Πηγή: GreenAgenda

Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη αυξάνεται. Οι παγετώνες λιώνουν και το κλίμα γίνεται θερμότερο. Οι αλλαγές είναι ραγδαίες και σε κλίμακα που οι κυβερνήσεις δείχνουν ανήμπορες, ή δεν επιθυμούν να λάβουν τα απαιτούμενα μέτρα, ώστε να μετριάσουν τις συνέπειες. Ομάδα επιστημόνων, ωστόσο, πρότεινε μία λύση, αν μη το άλλο, πρωτοποριακή. Οι επιστήμονες πρότειναν την κατασκευή τείχους στον βυθό της θάλασσας, το οποίο, σύμφωνα με την ανάλυσή τους, θα ανακόψει το λιώσιμο των πάγων στους πόλους της Γης.

Το σκεπτικό της πρότασης έχει ως εξής. Τα θερμά ρεύματα νερού κινούνται προς τους παγετώνες μέσω των βαθύτερων στρωμάτων νερού. Φτάνοντας στο τείχος πάγου, το λιώνουν από κάτω προς τα πάνω, προκαλώντας τεράστιες σπηλιές κάτω από ένα παχύ στρώμα πάγου, το οποίο λιώνει ολοένα και περισσότερο, μέχρι την κατάρρευση μεγάλων κομματιών.

Πώς θα λειτουργεί το τείχος; Το κατασκεύασμα που προτείνουν οι επιστήμονες θα ανακόπτει την πορεία των θερμών θαλάσσιων ρευμάτων στον βυθό. Τα ζεστά ρεύματα κινούνται στον πυθμένα και ανεβαίνουν στα ψηλότερα στρώματα νερού όταν βρίσκουν εμπόδιο. Το τείχος δεν θα επιτρέπει στα ζεστά αυτά ρεύματα νερού να φτάνουν στον παγετώνα, καθώς θα «σβήνουν» στο τείχος και θα «απορροφούνται» σε ικανή απόσταση από το «σημείο μηδέν».

Βάσει της πρότασης που κατέθεσε η επιστημονική ομάδα, το τείχος θα πρέπει να έχει τουλάχιστον 300 μέτρα ύψος στον βυθό της θάλασσας και σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους, θα ανακόψει σε ικανό ποσοστό την ταχύτητα με την οποία λιώνουν οι παγετώνες, προσφέροντας πολύτιμο χρόνο στην ανθρωπότητα.

Επίσης, σύμφωνα με τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Πρίνσεστον, στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα τείχη θα εμποδίζουν τη διέλευση των μεγάλων παγόβουνων που σχηματίζονται από αποσπώμενα κομμάτια πάγου, διακόπτοντας το «ταξίδι» τους στους ωκεανούς, σε πολύ κοντινό σημείο στον παγετώνα.

Στα μοντέλα προσομοίωσης που παρουσίασε η επιστημονική ομάδα, αποδείχθηκε ότι με τα τείχη θα ανακοπεί η πορεία τουλάχιστον του 30% των παγόβουνων, ενώ αν «σβήσει» το 50% των θερμών υδάτων στον βυθό, θα μετριαστεί κατά 70% το λιώσιμο των πάγων.

 

Πηγή: GreenAgenda

Ο βόρειος Ατλαντικός ψυχραίνει ως αποτέλεσμα αλυσιδωτών αντιδράσεων εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Μεγάλο το ενδιαφέρον για το πως θα μπορούσε να ε[ηρεάσει το κλίμα της Ευρώπης μία τέτοια εξέλιξη.

Για χιλιετίες, ο “Στρόβιλος του Μποφόρ” (Beaufort Gyre), ένα μεγάλης κλίμακας κυκλικό θαλάσσιο ρεύμα πάνω από τον Αρκτικό Ωκεανό (σχήμα 1), δρα ως ρυθμιστής του κλίματος και ως ένα από τα κύρια αίτια για τη δημιουργία του θαλάσσιου Αρκτικού πάγου. Παγιδευμένος ο θαλάσσιος πάγος σε αυτόν τον δεξιόστροφο στρόβιλο, και άρα μονωμένος από θερμότερες επιδράσεις από χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, μπορούσε να αυξάνει σε πάχος περισσότερο από άλλα τμήματα του Αρκτικού ωκεανού, τα οποία βρίσκονται εκτός του στροβίλου αυτού και δυνητικά μεταφέρονται μέσω του Διαπολικού ρεύματος  (Trans-polar Drift, σχήμα 1) σε νοτιότερα και θερμότερα ύδατα.

Σχήμα 1. Θαλάσσια ρεύματα στον Αρκτικό ωκεανό.

Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία ο στρόβιλος του Μποφόρ φαίνεται να λειτουργεί με πιο εξασθενημένο τρόπο εξαιτίας της τήξης των παγών (κατά 270 εκατομύρια τόνους ετησίως). Για την τήξη αυτή ευθύνεται τόσο η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης, όσο και η ελάττωση της νεφοκάλυψης τη θερινή περίοδο στην περιοχή, η οποία προκαλεί μείωση της ποσότητας των πάγων μέσω εξάχνωσης. Μάλιστα ο μηχανισμός της εξάχνωσης ενοχοποιείται ως ο κύριος μηχανισμός του περιορισμού των πάγων (π.χ. Hofer et al., 2017). Η εξασθένηση αυτού του στροβίλου εκτιμάται ότι μπορεί να προκαλέσει τουλάχιστον προσωρινά σημαντική ψύχρανση του βόρειου Ατλαντικού.

Ο Αρκτικός ωκεανός δέχεται και προς το παρόν “κρατάει” μεγάλες ποσότητες φρέσκου γλυκού νερού, το οποίο προέρχεται κυρίως από το περιστασιακό λιώσιμο των πάγων, αλλά και από τους ποταμούς της Ρωσίας και της βόρειας Αμερικής. Η εξασθένηση του στροβίλου του Μποφόρ αναπόφευκτα θα προκαλέσει τη διάχυση και μεταφορά του ψυχρού και φρέσκου αυτού ύδατος σε νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη, στο βόρειο Ατλαντικό, προκαλώντας την ψύχρανσή του.

Η ψύχρανση των υδάτων θα μπορούσε να ευνοήσει τη συχνότερη ανάπτυξη αντικυκλωνικών συστημάτων στην περιοχή και τις συχνότερες καταβάσεις ψυχρότερων αερίων μαζών στην ηπειρωτική Ευρώπη. Ωστόσο, η εν λόγω θεωρία δεν επιβεβαιώνεται από επίσημες μελέτες, οι οποίες είναι σε αρχικά στάδια.

 

Στα σχήματα 2-4 σας παρουσιάζουμε τις θερμοκρασίες του Ατλαντικού Ωκεανού και τις αντίστοιχες συνοπτικές καταστάσεις των αντίστοιχων ημερών. Αν και οι χάρτες ίσως να υποδηλώνουν μία τάση, χρειάζονται στατιστικές αναλύσεις δεδομένων ικανού χρονικού διαστήματος για να μπορέσουν να βγουν ασφαλή συμπεράσματα για το πως θα μπορούσε τελικά η ψύχρανση των ωκεάνιων υδάτων να επηρεάσουν το κλίμα της Ευρώπης.

Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί αντικείμενο επισταμένης έρευνας, αλλά έχει στόχο να θέσει προβληματισμούς σχετικά με την προέλευση των ακραίων καιρικών καταστάσεων στην Ευρώπη.

θερμοκρασία θαλασσών ατλαντικός ωκεανός κυκλοφορία

Σχήμα 2. Αριστερά: Θερμοκρασιακή ανωμαλία θαλασσών (μπλε για αρνητική, κόκκινο για θετική). Δεξιά: Ισοβαρείς καμπύλες (λευκές γραμμές, σε mb) και γεωδυναμικά ύψη (χρωματική κλιμακα, σε gbp).

 

θερμοκρασία θαλασσών ατλαντικός ωκεανός κυκλοφορία

Σχήμα 3. Ομοίως με το σχήμα 2.

θερμοκρασία θαλασσών ατλαντικός ωκεανός κυκλοφορία

Σχήμα 4. Ομοίως με το σχήμα 2.

 

Πηγές

Hofer, Stefan, et al. “Decreasing cloud cover drives the recent mass loss on the Greenland Ice Sheet.” Science advances 3.6 (2017): e1700584.