Posts

Η κλιματική αλλαγή αποτελεί βασική απειλή, που μπορεί να οδηγήσει στην εξαφάνιση της οχιάς της Πίνδου, σύμφωνα με μία νέα έρευνα Ελλήνων και ξένων επιστημόνων.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Έντβαρντ Μιτσέι του Κέντρου Οικολογικής Έρευνας της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο διεθνές περιοδικό «Oryx», εκτιμούν ότι έως το 90% των ορεινών ενδιαιτημάτων της εν λόγω οχιάς θα καταστούν αφιλόξενα έως το τέλος της δεκαετίας του 2080 λόγω ανόδου της θερμοκρασίας.

Η οχιά της Πίνδου ή νανόχεντρα είναι η μικρότερη οχιά της Ελλάδας, φθάνοντας σε μήκος τα 35 έως 45 εκατοστά. Ζει σε απομονωμένα αλπικά και υποαλπικά λιβάδια στην ελληνική οροσειρά της Πίνδου και στη νότια Αλβανία, συνήθως σε υψόμετρο άνω των 1.400 μέτρων. Θεωρείται ξεχωριστό είδος (Vipera graeca) και το δηλητήριό της είναι σχετικά ασθενές, αν και απαιτεί ιατρική φροντίδα.

Στη χώρα μας υπάρχουν και άλλα είδη οχιάς (κοινή, οθωμανική, της Μήλου, αστρίτης), αλλά της Πίνδου θεωρείται από τη Διεθνή Ένωση Προστασίας του Περιβάλλοντος (IUCN) κατ’ εξοχήν αυτή που απειλείται ως είδος και ένα από τα ερπετά της Ευρώπης που ήδη αντιμετωπίζουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο εξαφάνισης. Η νέα έρευνα δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή θα εντείνει σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο στο μέλλον.

Η οχιά της Πίνδου είναι προσαρμοσμένη στο κρύο περιβάλλον και θεωρείται άκρως ευάλωτη στην άνοδο της θερμοκρασίας και στην ξηρασία λόγω της κλιματικής αλλαγής. Ήδη, σύμφωνα με τους ερευνητές, τα καλοκαίρια είναι πολύ ζεστά για το συγκεκριμένο φίδι, δυσκολεύοντας την έξοδο από τη φωλιά του και τη διατροφή του.

Η λεκάνη της Μεσογείου, που περιλαμβάνει την Ελλάδα, αναμένεται να γίνει σημαντικά ξηρότερη τις επόμενες δεκαετίες, καθώς προβλέπεται ότι θα μειωθούν οι βροχοπτώσεις. Παράλληλα, θα μειωθούν οι πληθυσμοί των εντόμων που αποτελούν την τροφή της οχιάς, ενώ και οι βοσκοί της Πίνδου σκοτώνουν συχνά τις οχιές, επειδή κατά καιρούς δαγκώνουν τα πρόβατά τους, όπως μεταδίδει το Αθηναϊκό Πρακτορείο.

Από ελληνικής πλευράς, στη μελέτη συμμετείχαν o καθηγητής Στέφανος Ρούσος (Τμήμα Βιολογικών Επιστημών Πανεπιστημίου του Βόρειου Τέξας ΗΠΑ) και οι ερπετολόγοι Μαρία Δημάκη (Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας) και Γιάννης Ιωαννίδης (Βιόσφαιρα).

 

Είναι αλήθεια πως φέτος ο χειμώνα δεν ήρθε ποτέ, όχι μόνο στην χώρα μας, αλλά και στο σύνολο της Ευρωπαϊκής ηπείρου. Παρόμοια σημάδια τείνει να μας δείξει και η άνοιξη στον πρώτο μήνα της.

 

Για ό,τι νεότερο μπορείτε να ακολουθείτε την ομάδα μας στο facebook, το κανάλι μας στο youtube και τον λογαριασμό μας στο Instagram.

 

Το συγκεκριμένο άρθρο, έχει ως σκοπό να ενημερώσει κυρίως αυτούς που δεν ασχολούνται εντατικά με την παρακολούθηση των μετεωρολογικών συνθηκών στην ευρύτερη περιοχή μας και ενδεχομένως περιμένουν ευλόγως την άνοιξη να έρθει από μέρα σε μέρα.

Αν και ο καιρός φαίνεται να βελτιώνεται τις επόμενες μέρες (δείτε εδώ την πιο πρόσφατη πρόγνωσή μας), αυτή η βελτίωση αναμένεται να  αισθητή με ευχάριστες θερμοκρασίες αλλά και πρόσκαιρη, καθώς ο καιρός σύμφωνα με τα τελευταία προγνωστικά στοιχεία ενδέχεται να επιδεινωθεί σημαντικά προς την ερχόμενη Κυριακή-Δευτέρα με έλευση έως και χειμερινού επιπέδου ψύχους, βροχών και χιονοπτώσεων τουλάχιστων σε ορεινά/ημιορεινά τμήματα. Για τις λεπτομέρειες και για το πως θα επηρέασει αυτή η ΠΙΘΑΝΗ κακοκαιρία την χώρα μας θα υπάρξει ενημέρωση μέσα από τα συχνά δελτία μας.

Οι πρώτες ενδείξεις, ωστόσο θέλουν την άνοιξη να αρνείται να έρθει ακόμα και μετά από το πιθανό κύμα κακοκαιρίας του που αναφέρθηκε νωρίτερα. Η αιτία είναι η αρκετά πιθανή εγκαθίδρυση αντικυκλώνα πάνω από την Σκανδιναβία, η οποία συνήθως παρατηρείται κατά τη διάρκεια του χειμώνα μετά από περίοδο εκτεταμμένων χιονοπτώσεων στην περιοχή. Στο διάγραμμα 1 φαίνεται ξεκάθαρα η τάση να αυξηθεί σημαντικά η ατμοσφαιρική πίεση στην Σκανδιναβία κυρίως μέσα στο τρίτο δεκαήμερο του Μαρτίου κάτι που υποδεικνύει και την πιθανότητα έλλειψης συστημάτων κακοκαιρίας στην περιοχή. Αντίστοιχα, στο διάγραμμα 2 φαίνεται η τάση να παραμένουν ψυχρές αέριες μάζες στην ανατολική γωνιά της Ρωσίας. Με δεδομένο ότι ο αντικυκλώνας θα αναπτυχθεί τελικά στην Σκανδιναβία, θα έπρεπε να περιμένουμε κατά διαστήματα ψυχρό καιρό στην Ευρώπη και κυρίως στα ανατολικότερα τμήματα αυτής και κατ’ επέκταση και στην περιοχή μας.

Σχήμα 1 – Διάγραμμα προγνστικών υπομοντέλων του GFS για την Στοκχόλμη για τις παραμέτρους της βροχόπτωσης και της ατμοσφαιρικής πίεσης έως τις 27/3/2020.

 

Σχήμα 2 – Διάγραμμα προγνστικών υπομοντέλων του GFS για την νοτιοανατολική Ρωσία για τις παραμέτρους της βροχόπτωσης και της θερμοκρασίας στα 850mb και 500mb έως τις 27/3/2020.

 

Παρόμοια τάση για την ώρα φαίνεται να δείχνουν και μακροπρόθεσμα μοντέλα όπως το CFS αλλά και οι δείκτες ΑΟ και NAO που προβλέπουν ψυχρότερες αέριες μάζες να τείνουν να κατέλθουν νοτιότερα μέσα στο τρίτο δεκαήμερο του Μαρτίου. Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί πρόγνωση, αλλά μόνο εκτίμηση μίας πιθανής κατάστασης για το επόμενο διάστημα. Ανατρέξτε προγνώσεις καιρού στην σελίδα μας, οι οποίες αφορούν διαστήματα δύο ή τριών ημερών.

 

Πως μπορεί να επηρεάσει αυτή η κατάσταση την εξάπλωση του Κορωναϊού; Δείτε εδώ τι πραγματικά ισχύει.

Χιόνι σημειώθηκε την περασμένη Πέμπτη (27/2/2020) σε περιοχές της κεντροβόρειας Ευρώπης. Δείτε τα βίντεο που βρήκαμε στο youtube.

 

Σύντομο πέρασμα χιονοπτώσεων σημειώθηκε την περασμένη Πέμπτη (27/2/2020) στα κεντροβόρεια της Ευρώπης, μέρος του οποίο επηρέασε πρόσκαιρα και την χώρα μας την Παρασκευή (28/2/2020) με λίγα χιόνια στα ορεινά και βροχές.

Πάμε να δούμε όμως τα βίντεο που ανέβασαν φίλοι του καιρού στο youtube.

Ας ξεκινήσουμε από την Σκωτία:

 

 

Επόμενη στάση στην επαρχία Yorkshire της Αγγλίας:

 

Κατηφορίζουμε στα Midlands της Αγγλίας, τα οποία είχαν την τιμητική τους. Χιοχόπτωση σημειώθηκε ακόμα και στο βόρειο Λονδίνο. Τα επόμενα δύο βίντεο είναι από το Bedford και το Luton:

 

Τέλος, χιονοπτώσεις σημειώθηκαν και στη Γερμανία. Τα δύο βίντεο που ακολουθούν είναι από το Μόναχο:

Τονίσαμε και σε προηγούμενες αναλύσεις την πιθανότητα ο Φεβρουάριος να θυμίζει περισσότερο…χειμώνα απ’ ότι οι δύο προηγούμενοι μήνες. Όντως τα στοιχεία συνηγορούν σε αυτό το σενάριο.

 

Δείτε επίσης: Ο Φεβρουάριος ίσως “σώσει την παρτίδα” του φετινού χειμώνα

 

Μην ξεχνάτε να ακολουθείτε την ομάδα μας στο facebook, το κανάλι μας στο youtube και τον λογαριασμό μας στο Instagram για να μένετε πάντα ενημερωμένοι.

 

Δεν αποκλείεται μετά τις 13-15/2/2020 να έχουμε σοβαρές ενδείξεις για μία νέα κατάβαση ψυχρότερων αερίων μαζών από τα μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη στην Ευρώπη. Ας δούμε πολύ σύντομα κάποια από τα στοιχεία που μας οδηγούν σε αυτό το συμπέρασμα ή έστω μας κάνουν να… ελπίζουμε σε χειμώνα….

 

Στοιχείο πρώτο: Συνεχείς καταβάσεις ψύχους στην ανατολική Αμερική διαφορετικού μεγέθους και χαρακτηριστικών (σχήμα 1) ενδέχεται να προκαλέσουν έντονη κύμασνη Rossby. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι στα μέσα γεωγραφικά πλάτη θα υπάρχει ολοένα και πιο έντονη ανάμειξη θερμότερων και ψυρότερων αερίων μαζών. Μία τέτοια κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε ανύψωση της Αζορικής ράχης (ridge) σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη, προκαλώντας μία νέα κατάβση ψύχους στην Ευρώπη. Για την ώρα δεν είναι ευκρινές με ποιόν τρόπο θα γίνει αυτό και αν τελικά θα γίνει, ωστόσο αποτελεί ένα πιθανό σενάριο. Σε μεγάλο βαθμό θα εξαρτηθεί από την δραστηριότητα εντός του Ατλαντικού και από την ένταση της δυτικής ροής εκεί. Το διάστημα 10-12/2/2020 θα καθοριστούν αρκετά σημεία που είναι κομβικά για αυτήν την πρόγνωση.

Σχήμα 1 – Προβλεπόμενη από το GFS κατάσταση στο βόρειο ημισφαίριο στις 12/2/2020. Χαρακτηριστική κύμανση που ίσως οδηγήσει σε ένα νέο επεισόδιο κατάβασης ψύχους στην Ευρώπη.

 

Στοιχείο δεύτερο: Οι δείκτες ΑΟ και ΝΑΟ (σχήμα 2) φαίνεται για ακόμη μία φορά να ακολουθούν καθοδική πορεία μετά τις 10/2/2020. Ιδιαίτερα έντονη η πτώση του ΑΟ, της αρκτικής δηλαδή ταλάντωσης, κάτι που μας δείχνει πιθανότητα για “απελευθέρωση” αρκτικών αερίων μαζών στα μέσα γεωγραφικά πλάτη. Σε συνδυασμό με το πρώτο στοιχείο ίσως δούμε, λοιπόν, μια νέα ψυχρή εισβολή στην Ευρώπη. Προβληματικός ο δείκτης ΝΑΟ (βορειοατλαντική ταλάντωση) που δεν σημειώνει για την ώρα την πτώση που θα θέλαμε ώστε να πούμε ότι θα ανακοπεί η έντονη δυτική ροή. Ωστόσο, τουλάχιστον στην πρόγνωση του GFS μπορούμε να δούμε μία τάση ανάπτυξης αντικυκλωνικών πεδίων στην βορειοδυτική Ευρώπη (σχήμα 3).

 

Σχήμα 2 – Εξέλιξη και πρόγνωση δεικτών ΑΟ και ΝΑΟ.

Σχήμα 3 – Προγνωστικά μέλη του GFS για την ατμοσφαιρική πίεση και τον υετό στην βορειοδυτική Γαλλία έως και τις 22/2/2020.

 

Στοιχείο τρίτο: Ασθενής στρατοσφαιρική θέρμανση αναμένεται να συμβεί μετά τις 10/2/2020 στην ανατολική Ευρώπη και την Σιβηρία. Αυτό μπορεί να είναι καλό ή και αδιάφορο, καθως μπορεί απλά να πρόκειται για φυσιολογική θέρμασνη λόγω εποχής πλέον (εξασθένηση του πολικού στροβίλου όσο κινούμαστε προς την άνοιξη). Το ότι είναι ασθενής βέβαια μπορεί να σημαίνει ότι πρόκειται για ασθενές σήμα που ίσως πρέπει να αγνοήσουμε. Να σημειώσουμε όμως ότι η έλευση χειμερινής κακοκαιρίας στη χώρα μας έχει συνδεθεί με τέτοιου βαθμού στρατοσφαιρική θέρμανση παρά με ένα έντονο επεισόδιο.

Σχήμα 4 – Εκτιμώμενη θερμοκρασία στα κατώτερα στρώματα της στρατόσφαιρας στις 13/2/2020.

 

Συμπερασματικά, όσο κι αν ακούγεται “άσχημο” δεν καταλήγουμε κάπου συγκεκριμένα. Ωστόσο, υπάρχουν οι πρώτες ενδείξεις για μία πιθανή κατάβαση ψύχους στην Ευρώπη μετά τις 13/2/2020. Θα υπάρχουν ενημερώσεις όταν τα στοιχεία γίνουν πιο “βάσιμα”.

 

 

 

Έχοντας διανύσει έναν αρκετά ήπιο χειμώνα στο σύνολο της Ευρώπης, για πρώτη φορά αυτόν τον χειμώνα η κατάσταση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον από μετεωρολογική άποψη.

 

Δείτε επίσης το αναλυτικό μας άρθρο γι αυτήν την μεταβολή: Ο Φεβρουάριος ίσως “σώσει την παρτίδα” του φετινού χειμώνα

 

Μην ξεχνάτε να ακολουθείτε την ομάδα μας στο facebook, το κανάλι μας στο youtube και τον λογαριασμό μας στο Instagram για να μένετε πάντα ενημερωμένοι.

 

Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι ο καιρός θα αλλάξει μέσα στον Φεβρουάριο φέρνοντας κρύο (έως και ψύχος) και χιόνια στην Ευρώπη. Αιτία αποτελεί το διαφαινόμενο “σπάσιμο” του πολικού στροβίλου την τρέχουσα εβδομάδα. Με τον όρο “πολικός στρόβιλος” εννούμε, απλοϊκά, μία συμπαγή ψυχρή αέρια μάζα με συνοχή και καθ’ ύψος δομή που φτάνει μέχρι την στρατόσφαιρα και βρίσκεται γεωγραφικά εντός του αρκτικού κύκλου. Ένας λόγος που ο πολικός αυτός στρόβιλος αναπτύσσεται είναι και η απουσία/μικρή διάρκεια της μερας σε αυτά τα γεωγραφικά πλάτη.

Όταν αυτή η αέρια μάζα διασπάται από την εισχώρηση, σε αυτήν, αντικυκλωνικών συστημάτων (συστημάτων που συνδέονται με καλοκαιρία), τότε η ισορροπία διαταράσσεται και μέρος από αυτές τις ψυχρές αέριες μάζες κατευθύνονται σε νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη.

Αυτή τη φορά υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι ο καιρός θα αλλάξει ριζικά στην Ευρώπη τον τελευταίο αυτόν μήνα του φετινού χειμώνα. Μέσα στις πρώτες μέρες του Φεβρουαρίου θα πρέπει να αναμένουμε ένα πολύ ισχυρό κύμα ψύχους στην βορειοανατολική Αμερική, το οποίο θα δώσει ισχυρές χιονοπτώσεις σε αυτές τις περιοχές. Ωστόσο, αυτή θα είναι μόνο η αρχή, καθώς στη συνέχεια, αυτή η έντονη ανισορροπία που θα προκληθεί, θα επηρεάσει και τον καιρό της Ευρώπης με ένα νέο κύμα ψύχους (σχήμα 1).

Για την ώρα είναι άγνωστο το πως ακριβώς θα κινηθεί αυτή η πολική αέρια μάζα πάνω από την Ευρώπη. Υπάρχουν αρκετά σενάρια που την θέλουν να απασχολεί κυρίως τις κεντροανατολικές περιοχές της Ευρώπης συμπεριλαμβανομένης της χώρας μας, ωστόσο υπάρχει ένα μικρό αλλά υπαρκτό ποσοστό όλη αυτή η δραστηριότητα να μεταφερθεί στα δυτικότερα της ηπείρου μας.

Θα πρέπει να τονίσουμε, βέβαια, ότι εκτιμήσεις σαν την παρούσα αποτελούν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ εκτιμήσεις της ΤΑΣΗΣ του καιρού και δεν μπορούν να θεωρηθούν προγνώσεις με μεγάλα ποσοστά επαλήθευσης. Για τον λόγο αυτό και αναφέρουμε πάντα (και κάθε επιστήμονας που σέβεται την ιδιότητά του) τα σενάρια αυτά ως λίγο ή πολύ πιθανά και όχι ως μία βεβαιότητα.

 

Δρ. Σταύρος Κέππας – Μετεωρολόγος

 

Σχήμα 1 – Πιθανή εξέλιξη της κυκλοφορίας στο βόρειο ημισφαίριο (με έμφαση στην Αμερική και την Ευρώπη) το επόεμνο 15ήμερο.

 

Η παρατεταμένη “ημιθερινή” περίοδος που βιώσαμε έως και τα βάθη του φετινού φθινοπώρου ενδέχεται να λάβει τέλος στις αρχές του Δεκέμβρη.

 

Για ό,τι νεότερο μπορείτε να ακολουθείτε την ομάδα μας στο facebook, το κανάλι μας στο youtube και τον λογαριασμό μας στο Instagram.

 

Μπορεί να ακούγεται ως μία λογική εξέλιξη του καιρού, καθώς μπαίνουμε στον πρώτο από τους χειμερινούς μήνες. Ωστόσο, υπάρχουν ενδείξεις, πέραν των ημερολογιακών, που συνηγορούν στην αλλαγή του καιρού τις πρώτες μέρες του ερχόμενου Δεκεμβρίου.

Είναι σίγουρα κάτι που ακόμα δεν φαίνεται στα γνωστά προγνωστικά μοντέλα βραχυπρόθεσμης πρόγωσης, όπως το GFS και το ECMWF. Υπάρχουν όμως ενδείξεις που μας κάνουν να πιστεύουμε ότι ο καιρός θα αλλάξει στις αρχές του Δεκέμβρη.

 

Δείτε επίσης: Η εκτίμηση των μακροπρόθεσμων μοντέλων για τον φετινό χειμώνα (2019-2020)

 

Το πρώτο πράγμα που παρατηρούμε σσχεδόν στα περισσότερα προγνωστικά μοντέλα είναι η ανασύνταξη του Αζορικού αντικυκλώνα. Υπάρχει όντως μία τάση στα τελευταία τρεξίματα, όπου ο Αζορικός αντικυκλώνας φαίνεται να ανασυντάσσεται στην ευρύτερη περιοχή της Ιβηρικής. Παράλληλα όμως, φαίνεται να αναπτύσσεται ένας ευρύτερος αντικυκλώνας στις αρκτικές περιοχές (σχήμα 1), ο οποίος θα “ξαναγεμίσει” τις αποθήκες ψύχους, οι οποίες “άδειασαν” το τελευταίο διάστημα, εξαιτίας της έντονης μεσημβρινής ροής (η οποία επηρέασε την δυτική Ευρώπη με χιόνια αρκετά χαμηλά). Στο σχήμα2 βλέπουμε την ανοδική τάση που παρουσιάζει η ατμοσφαιρική πίεση στην βόρεια Ιβηρική, κάτι που σηματοδοτεί την σταδιακή βελτίωση του καιρού στην περιοχή όσο θα βαδίζουμε προς τον Δεκέμβριο.

 

                                                   Σχήμα 1 – Πρόγνωση του μοντέλου GFS για τις 2/12/2019

 

                     Σχήμα 2 – Προγνωστικά μέλη του καναδικού μοντέλου πρόγνωσης GEM.

 

Το επόμενο σημείο στο οποίο πρέπει να σταθούμε είναι η απότομη θέρμανση της στρατόσφαιρας, όπως εκτιμάται από τα προγνωστικά μοντέλα (σχήμα 3). Πολλές φορές (όχι πάντα) όταν συμβαίνει αναμένουμε το “σπάσιμο” του εγκλωβισμένου ψύχους στα πολύ βόρεια γεωγραφικά πλάτη, το οποίο τελικά οδηγείται νοτιότερα.

 

                          Σχήμα 3 – Χάρτης θερμοκρασίας στα χαμηλότερα της τροπόσφαιρας σύμφωνα με το GFS.

 

Δείτε επίσης: Τι είναι και τι δεν είναι ο πολικός στρόβιλος;

 

Τέλος, ο δείκτης NAO φαίνεται να υποχωρεί από θετικά σε αρνητικά πρόσημα (σχήμα 4). Μία τέτοια εξέλιξη υποδεικνύει την εξασθένηση των κυκλωνικών συστημάτων στον βόρειο Ατλαντικό, που μας απασχόλησαν ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του φετινού φθινοπώρου. Η εξασθένηση αυτή ενδεχομένως να συνδέεται με την ανάπτυξη και επέκταση του Αζορικού αντικυκλώνα στα δυτικότερα της Ευρώπης.

Σχήμα 4 – Πρόγνωση του δείκτη ΝΑΟ.

 

Παράλληλα, ο δεικτης ΑΟ τείνει να ανέβει πρόσκαιρα σε οριακά θετικές τιμές στα τέλη του Νοεμβρίου, το οποίο συνδέεται με την συσσώρευση ψύχους στην αρκτική περιοχή. Στη συνέχεια ο ΑΟ και πάλι υποχωρεί σε αρνητικά επίπεδα σηματοδοτώντας μία πιθανήροή του αρκτικού ψύχους σε νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη.

Σχήμα 5 – Πρόγνωση του δείκτη ΑΟ.

 

Συμπερασματικά, η πιθανή τοποθέτηση του Αζορικού αντικυκλώνα και οι ενδείξεις για συσσώρευση αρκτικού ψύχους και μεταφορά του σε νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη οδηγούν σε μία πιθανή ψυχρή εισβολή στις αρχές του ερχόμενου Δεκεμβρίου στα ανατολικότερα της Ευρώπης, η οποία πιθανώς να επηρεάσει και την χώρα μας.

 

Εν αναμονή και των πρώτων βάσιμων πλέον βραχυπρόθεσμων προγνωστικών δεδομένων, θα σας ενημερώσουμε για την εξέλιξη αυτή σε νεότερα δελτία μας.

Το φθινόπωρο είναι ήδη παρόν και η εύλογη ερώτηση πολλών αφορά ως συνήθως την μετεωρολογική έκβαση του φετινού χειμώνα. Αν και η απάντηση δεν είναι ούτε εύκολη, ούτε και σίγουρη, οι μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις των μοντέλων μπορεί τελικά να μας δώσουν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την γενική τάση.

Πριν ξεκινήσουμε, θα πρέπει να αναφέρουμε ότι το παρόν άρθρο αποτελεί απλά ΜΙΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ των αποτελεσμάτων των μακροπρόθεσμων μοντέλων και ΔΕΝ αποτελεί επίσημη πρόγνωση του Northmeteo.gr.

Για ό,τι νεότερο μπορείτε να ακολουθείτε την ομάδα μας στο facebook, το κανάλι μας στο youtube και τον λογαριασμό μας στο Instagram.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τα μοντέλα μακροπρόθεσμης πρόγνωσης;

Είναι πολύ σημαντικό να έχουμε στο μυαλό μας ότι οι εποχιακές προγνώσεις που δίνονται από τα μοντέλα μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά βάση για να προσδιορίσουν τάσεις μεγάλης κλίμακας και σίγουρα όχι τοπικής (πχ σε επίπεδο μίας χώρας ή μίας πόλης), οι οποίες μάλιστα είναι μεσοποιημένες για μάι μεγάλη χρονική περίοδο. Άρα τόσο η χρονική όσο και η χωρική ανάλυση μίας τέτοιας πρόγνωσης είναι ιδιαιτέρως χαμηλή. Για να αποκτήσουμε μία αίσθηση αυτών των μοντέλων μακροπρόθεσμης πρόγνωσης αρκεί να σκεφτούμε το εξής:

Τα μοντέλα αυτά υπολογίζουν αν η μέση ατμοσφαιρική πίεση τον συγκεκριμένο μήνα, πχ. Δεκέμβριο, πάνω από μία περιοχή, πχ. βόρειο Ατλαντικό, θα είναι χαμηλότερη ή υψηλότερη της μέσης κλιματικής τιμής της περιοχής αυτής (που βασίζεται σε κλιματικά στοιχεία μίας σημαντικής περιόδου (πχ. 30 ετών) και ποιές είναι οι πιθανότητες ανάπτυξης ενός ισχυρού αντικυκλώνικού ή κυκλωνικού συστήματος στην περιοχή.

Η πιο συνήθης παράμετρος που χρησιμοποιούμε είναι τα γεωδυναμικά ύψη στα 500 ή 700mb (δηλαδή το ύψος της επιφάνειας πάνω από τη γη η οποία εμφανίζει πίεση 500mb), παράμετρος που μας δίνει πληροφορίες και για την τοποθέτηση των ψυχρότερων και θερμότερων αερίων μαζών (πχ. οι ψυχρότερες αέριες μάζες είναι πυκνότερες και άρα η επιφάνεια με ατμοσφαιρική πίεση 500mb θα εντοπίζεται χαμηλότερα). Συνήθως, η επιφάνεια των 500mb βρίσκεται σε ύψος 5-6km και των 700mb σε ύψος 2.5-3km. Σε ισχυρά κυκλωνικά συστήματα τα ύψος της επιφάνειας των 500mb μπορεί να κατέλθει κάτω από τα 5km, ενώ σε ισχυρά αντικυκλωνικά συστήματα ανέρχεται και πάνω από τα 6km.

Τα μακροπρόθεσμα μοντέλα βασίζονται σε παρόμοια βασικές αρχές με αυτές τον βραχυπρόθεσμων προγνωστικών μοντέλων. Σαφώς, υπολογίζουν την παγκόσμια κυκλοφορία, παίρνοντας όμως υπόψιν την κατάσταση σε στοιχειώση επίπεδα, όπως οι ωκεανοί, οι παγοκαλυμένες εκτάσεις, το έδαφος κλπ για μεγάλες χρονικές περιόδους. Συνήθως αποτελούνται από 20-50 διαφορετικά μέλη-σενάρια, κάθε ένα από τα οποία έχει ελαφρώς διαφοροποιημένες αρχικές συνθήκες (πχ. ως ένα πολύ απλό παράδειγμα τα διάφορα σενάρια μπορεί να λαμβάνουν την τρέχουσα θερμοκρασία μιας περιοχής  δαιφοροποιημένη κατά 0.1-0.2°C). Αυτό έχει πρακτική αξία, σατην βάση ότι κάθε σταθμός μπορεί να παράγει μετρήσεις με σφάλμα αυτής της τάξης. Τα κύρια μοντέλα μακροπρόθεσμης πρόγνωσης είναι το ECMWF, το UKMO και το CFSv2. Υπάρχει μία τάση το ECMWF να είναι πιο αποτελεσματικό από τα άλλα δύο, ωστόσο αυτό είναι κάτι που μπορεί να μεταβάλλεται και με την αναφερόμενη εποχή.

Τι πρέπει να περιμένουμε βάσει των μακροπρόθεσμων μοντέλων φέτος;

Στο σχήμα 1 βλέπουμε την πρόγνωση του ECMWF για τον επερχόμενο χειμώνα (μέσος όρος 3 μηνών). Παρατηρούμε χαμηλές πιέσεις στον Ατλαντικό που σημαίνει ισχυρή κυκλωνική δραστηριότητα και υψηλές πιέσεις στην Ευρώπη, κάτι που αποτελεί τυπικό μοτίβο θετικού δείκτη NAO (North Atlantic Oscillation). Αυτό το καθεστώς σηματοδοτεί έναν γενικά ήπιο χειμώνα για την δυτική-νοτιοδυτική Ευρώπη, καθώς θερμός και υγρός αέρας θα μεταφέρεται σε αυτές τις περιοχές από τον Ατλαντικό ή/και τη Μεσόγειο θάλασσα. Από την άλλη, στην βόρεια Αμερική, χαμηλές πιέσεις αναμένονται στα στα δυτικότερα και υψηλές πιέσεις στα ανατολικότερα. Αξιοπερίεργη είναι η ένδειξη θερμότερων του μέσου όρου θερμοκρασιών πάνω από περιοχές ανατολικά της Ευρώπης όπου θα επικρατούν αντικυκλωνικές πιέσεις (κατά μέσο όρο), κάτι που ενδεχομένως να οφείλεται και σε σφάλμα του μοντέλου (ή βέβαια και σε άλλους παράγοντες που γνωρίζουν αυτοί που ανέπτυξαν το εν λόγω μοντέλο). Για παράδειγμα, λόγω της δεξιόστροφης κυκλοφορίας μέσα σε ένα αντικυκλωνικό πεδίο, ψυχρότερες αέριες μάζες αθ πρέπει να κατέρχονται στην ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία, κάτι που δεν απεικονίζεται στο σχήμα 2 όμως. Επίσης, οι αντικυκλωνικές συνθήκες συνήθως συνοδεύονται και από συνθήκες ομίχλης και χαμηλών ελάχιστων θερμοκρασιών, γεγονός που θα έπρεπε ίσως να μετριάζει την αυξημένη θερμοκρασιακή ανωμαλία που απεικονίζεται. Βέβαια, εφόσον τα μοντέλα αυτά συγκρίνουν μία μελλοντική κατάσταση με μία μέση κλιματική κατάσταση του παρελθόντος, στις προγνώσεις υπεισέρχεται και ο παράγοντας κλιματική αλλαγή, ο οποίος προσθέτει μία επιπλέον αβεβαιότητα.

Σχήμα 1 - Μακροπρόθεσμη πρόγνωση ανωμαλίας της στάθμης των 500mb από το ECMWF. Πηγή: SWE

Σχήμα 1 – Μακροπρόθεσμη πρόγνωση ανωμαλίας της στάθμης των 500mb από το ECMWF. Πηγή: SWE

Σχήμα 2 - Μακροπρόθεσμη πρόγνωση ανωμαλίας της θερμοκρασίας στα 850mb από το ECMWF. Πηγή: SWE

Σχήμα 2 – Μακροπρόθεσμη πρόγνωση ανωμαλίας της θερμοκρασίας στα 2m από το ECMWF. Πηγή: SWE

Παρόμοια κατάσταση προβλέπει και το UKMO του βρετανικού MetOffice. Πιο συγκεκριμένα βλέπει έναν εξίσου θετικό δείκτη NAO, ίσως μάλιστα ακόμα πιο ισχυρό και πιθανό να συμβεί. Η διαφορά ουσιαστικά εμφανίζεται στην ένταση και το μέγεθος των περιοχών όπου αναμένεται να επικρατούν χαμηλές πιέσεις πάνω από τον βόρειο Ατλαντικό. Σύμφωνα με το UKMO, αυτή η περιοχή εκτείνεται μέχρι και τον Καναδά. Αυτό θα σήμαινε δυτική ροή στις ανατολικές ΗΠΑ και βορειοδυτικότερο ρεύμα στις ΒΑ ΗΠΑ, κάτι που θεωρητικά θα έπρεπε να συνδέεται με χαμηλότερες θερμοκρασίες. Όμως, και πάλι το μοντέλο εκτιμάει υψηλότερες θερμοκρασίες του μέσου όρου.

Σχήμα 3 – Μακροπρόθεσμη πρόγνωση ανωμαλίας της στάθμης των 500mb από το UKMO. Πηγή: UK Met Office

Σχήμα 4 – Μακροπρόθεσμη πρόγνωση ανωμαλίας της θερμοκρασίας στα 2m από το UKMO. Πηγή: UK Met Office

Τέλος, και το αμερικάνικο μοντέλο CFSv2 προσεγγίζει με παρόμοιο τρόπο τον φετινό χειμώνα ταυτιζόμενο περισσότερο με το UKMO (βορειοδυτική ροή πάνω από την ΒΑ Αμερική). Το συγκεκριμένο μοντέλο ωστόσο εκτιμάει ότι οι θερμοκρασίες, σε αντίθεση με τα άλλα δύο μοντέλα, θα είναι κοντά στον μέσο όρο στην συγκεκριμένη περιοχή. Σε αυτό πιθανώς παίζει ρόλο και η τοποθέτηση αντικυκλωνικών πεδίων στις δυτικές ΗΠΑ.

Σχήμα 5 – Μακροπρόθεσμη πρόγνωση ανωμαλίας της θερμοκρασίας στα 2m από το CFSv2. Πηγή: NOAA/NCEP

Σχήμα 6 – Μακροπρόθεσμη πρόγνωση ανωμαλίας της θερμοκρασίας στα 2m από το CFSv2. Πηγή: NOAA/NCEP

 

 

Ο χειμώνας στην Ελλάδα σύμφωνα με τα μοντέλα μακροπρόθεσμης πρόγνωσης

Συνοψίζοντας, σύμφωνα με τα παραπάνω στοιχεία ο καιρός θα πρέπει να ακολουθεί σχετικά ήπια μοτίβα στην δυτική Ευρώπη με θερμότερες του μέσου όρου θερμοκρασίες. Αντιθέτως οι ψυχρές αέριες μάζες θα πρέπει να οδηγούνται τελικά στα ανατολικότερα της Ευρώπης. Αυτό δεν αποκλείει βέβαια ψυχρές εισβολές και στην δυτική Ευρώπη, καθώς οι παραπάνω εκτιμήσεις αφορούν μία μέση κατάσταση των τριών χειμερινών μηνών.

Όσον αφορά την Ελλάδα, ο χειμώνας εκτιμάται εντός του μέσου όρου και άρα του αναμενομένου μοτίβου ενός τυπικού χειμώνα με θερμοκρασίες κοντά στον μέσο όρο. Η εκτιμώμενη κυκλοφορία ευνοεί ψυχρές εισβολές στην χώρα μας. Ωστόσο, παραμένει ερωτηματικό η εκτίμηση υψηλότερων του μέσου όρου θερμοκρασιών στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Ευρώπης.

Εντυπωσιακές θερμοκρασιακές τιμές καταγράφονται από τους μετεωρολογικούς σταθμούς του δικτύου του NorthMeteo στο οροπέδιο του Νευροκοπίου (Οχυρό και Κάτω Νευροκόπι), ενώ καταγράφηκε και η πρώτη και χαμηλότερη αρνητική θερμοκρασία της σεζόν σε κατοικημένη περιοχή.

 

Όλα τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται στο παρόν άρθρο προέρχονται από το ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΔΡΑΜΑΣ, τον ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΚΑΤΩ ΝΕΥΡΟΚΟΠΙΟΥ και τον ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΟΧΥΡΟΥ.

 

Στο σχήμα 1 διακρίνεται το οροπέδιο του Νευροκοπίου καθώς και η τοποθεσία των δύο σταθμών, ώστε να γίνει πιο κατανοητή η ανάγνωση του παρόντος άρθρου.

Σχήμα 1. Άποψη οροπέδιου Νευροκοπίου από το google earth.

 

Στις 24/10/2019 και ώρα 9πμ η θερμοκρασία στο Κάτω Νευροκόπι κατρακύλησε στους -0.9°C (η χαμηλότερη τιμή που σημειώθηκε μέχρι στιγμής στην χώρα μας σε κατοικιμένη περιοχή για το φετινό φθινώπορο) και ανήλθε στους 25.1°C, με το θερμοκρασιακό εύρος της ημέρας να είναι στους 26°C, μια εξαιρετικά εντυπωσιακή τιμή που αναδυκνύει τόσο την έντονη ηπειρωτικότητα της περιοχής όσο και την ύπαρξη θερμών αερίων μαζών στην περιοχή μας. Οι αντίστοιχες τιμές που καταγράφηκαν από τον σταθμό του Οχυρού ήταν 1.2°C και 23.7°C, με το θερμοκρασιακό εύρος της ημέρας να ανέρχεται στους 22.5°C. Η αιτία για την οποία οι ελάχιστες θερμοκρασίες που καταγράφηκαν στον κάμπο του Νευροκοπίου παρά την ύπαρξη θερμών αερίων μαζών είναι ένα φαινόμενο που ονομάζεται θερμοκρασιακή αναστροφή ακτινοβολίας για την οποία μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα εδώ.

 

Το αποτέλεσμα των πολύ χαμηλών θερμοκρασιών στην επιφάνεια, αλλά και των θερμότερων αερίων μαζών ψηλότερα είναι η παρουσία ιδιαίτερα αυξημένης σχετικής υγρασίας ή/και ο σχηματισμός ομιχλών στην περιοχή. Στην συγκεκριμένη περίπτωση η σχετική υγρασία σχεδόν καθόλη τη διάρκεια της νύχτας έως και τις προμεσημβρινές ώρες ξεπέρασε το 90% και στους δύο σταθμούς (σχήμα 2). Κατά τη διάρκεια του μεσημεριού παρατηρούνται ελάχιστες τιμές περί το 25%, διαμορφώνοντας ένα εύρος 70 ποσοστιαίων μονάδων. Παρατηρούνται ωστόσο τυπικές, για τον ηπειρωτικό χαρακτήρα της περιοχής, διακυμάνσεις τόσο της θερμοκρασίας όσο και της σχετικής υγρασίας κατά τη διάρκεια της ημέρας, οι οποίες επηρεάζονται κατά πρώτο λόγο από την θερμοκρασία που αποκτάει το έδαφος εξαιτίας της υπέρυθρης ακτινοβολίας που λαμβάνει/εκπέμπει. Να σημειωθεί ότι η υγρασία και η θερμοκρασία στη μετεωρολογία απότελούν αντιστρόφως ανάλογα μεγέθη, κάτι που αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στα σχήματα 2 και 3.

 

Ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό που διακρίνεται στο διάγραμμα των θερμοκρασιών (σχήμα 3) είναι και η καθυστέρηση αύξησης της θερμοκρασίας στον σταθμό του Οχυρού σε σχέση με τον σταθμό του Νευροκοπίου, κάτι που ενδέχεται να οφείλεται σε τοπικούς παράγοντες, ένας εκ των οποίων είναι και η ύπαρξη ορεινού όγκου όπισθεν του Οχυρού, ο οποίος προκαλεί σκίαση κατά την ανατολή του ήλιου στην περιοχή.

 

Τα αίτια των διαφορών μεταξύ των ελαχίστων και μεγίστων θερμοκρασιών που καταγράφουν οι δύο σταθμοί είναι αδιευκρίνιστα για την ώρα, ωστόσο ενδέχεται να οφείλονται σε τοπικούς παράγοντες, όπως η μορφολογία του εδάφους, οι χρήσεις γης ή ακόμα και η χρονική διάρκεια κατά την οποία παρατηρείται το φαινόμενο της ομίχλης (ανεξαρτήτα από τα ποσοστά σχετικής υγρασίας).

Σχήμα 2. Δεκάλεπτη διακύμανση θερμοκρασίας των δύο σταθμών για τις 24/10/2019.

 

 

Σχήμα 3. Δεκάλεπτη διακύμανση σχετικής υγρασίας των δύο σταθμών για τις 24/10/2019.

 

Αίθριος θα είναι ο καιρός στο μεγαλύτερο κομμάτι της χώρας μας το επόμενο τριήμερο ωστόσο τοπικά χαμηλές θερμοκρασίες αλλά και κάποιες τοπικές νεφώσεις-ομίχλες δεν θα λείψουν.

 

Η Τρίτη (19/2/2019) θα κυλίσει με αίθριο καιρό με ελάχιστες νεφώσεις στο μεγαλύτερο ενώ κατά τις πρώτες πρωινές ώρες θα υπάρχει τοπικά περιορισμένη ορατότητα στα ηπειρωτικά. Στα δυτικά και νότια (κυρίως στα ορεινά Ηπείρου-Πελοποννήσου-Κρήτης) θα παρατηρούνται νεφώσεις παροδικά αυξημένες.

Η θερμοκρασία θα κυμανθεί από 0 εώς 15 °C  στα ηπειρωτικά, στα ορεινά από 2 εως 12°C  (τοπικά σε κλειστούς κάμπους-οροπέδια οι ελάχιστες θερμοκρασίες θα είναι ακόμα μικρότερες) και από 5 εως 13°C  στα παράκτια-νησιωτικά τμήματα (εξαίρεση το νοτιοανατολικό Αιγαίο όπου η θερμοκρασία θα είναι 3-4 °C  υψηλότερη).

Οι άνεμοι θα πνέουν βορειανατολικοί στο βόρειο Αιγαίο 3-4 μποφόρ (στο βορειανατολικό Αιγαίο τοπικά εώς και 6-7 μποφόρ) και βορειοδυτικοί 3-4 μποφόρ στο νότιο Αιγαίο. Ενώ στο Ιόνιο θα πνέουν από δυτικές διευθύνσεις 3-4 μποφόρ.

 

Παρόμοιο θα διατηρηθεί το σκηνικό του καιρού κατά την Τετάρτη (20/2/2019) με μικρή πιθανότητα για κάποια ασθενή τοπικά φαινόμενα στα ορεινά της Κρήτης κατά τις μεσημβρινές-απογευματινές ώρες.

Οι άνεμοι θα πνέουν δυτικοί βορειοδυτικοί στα πελάγη 2-3 μποφόρ ( στο νότιο Ιόνιο μετά το μεσημέρι τοπικά 4-5 μποφόρ).

Η θερμοκρασία θα παρουσιάσει μικρή άνοδο ως προς τις μέγιστες τιμές.

 

Παρόμοιο θα διατηρηθεί το σκηνικό του καιρού και κατά την Πέμπτη (21/2/2019). Ωστόσο κατά τις μεσημβρινές ώρες υπάρχει μικρή πιθανότητα για τοπικά ασθενή φαινόμενα στα ορεινά της Κρήτης και της Εύβοιας.

Ενίσχυση των βορειοδυτικών ανέμων στο Ιόνιο, θα πνέουν από 4 ως 6 μποφόρ.

Η θερμοκρασία δεν θα παρουσιάσει κάποια αξιόλογη μεταβολή.

Χειμωνιάτικος θα παραμείνει ο καιρός και αύριο Τετάρτη. Καθώς  η θερμοκρασία φαίνεται να παρουσιάζει παιρετέρω πτώση και κάποια λίγα φαινόμενα δεν θα λείψουν ούτε αύριο .

Αρχικά , κατά τις πρώτες  νυχτερινές ώρες θα εκδηλώνονται  κάποια ασθενή τοπικά φαινόμενα στην Θάσο υπό την μορφή βροχής-χιονόνερου  και χιονόπτωσης πάνω από τα 200-400 μέτρα ( μικρή πιθανότητα για πολύ ασθενή τοπικά φαινόμενα στα παράκτια της Καβάλας , σε Άγιο Όρος και δυτική Λήμνο) και κάποιες τοπικές ασθενείς βροχές στο ανατολικό Αιγαίο . Εν συνεχεία μέσα στην νύχτα θα έχουμε τοπικές βροχές ασθενούς-μέτριας έντασης στο νοτιανατολικό Αιγαίο , ενώ υπάρχει μικρή  πιθανότητα για δημιουργία μεμονωμένων καταιγίδων . Τέλος κάποια ασθενή φαινόμενα δεν αποκλείεται να εκδηλωθούν στα ορεινά της βόρειας Κρήτης υπό την μορφή χιονιού πάνω από τα 1200-1400 μέτρα .

Κατά τις πρωινές ώρες ο καιρός θα παρουσιάσει βελτίωση στο σύνολο των περιοχών που προαναφέρθησαν , ενώ ο καιρός θα είναι αίθριος στο μεγλύτερο κομμάτι της χώρας εκτός από κάποιες νεφώσεις στο νοτιανατολικό Αιγαίο και στο νότιο Ιόνιο .

Κάτα τις μεσημβρινές-απογευματινές ώρες τοπικές νεφώσεις θα κάνουν την εμφάνιση τους στο Ιόνιο , στην Δυτική Ελλάδα και στην Κρήτη ( μικρή πιθανότητα για κάποιες ψιχάλες στα νησιά του Ιονίου )

Τέλος , κατά τις βραδυνές ώρες θα έχουμε ασθενείς-μέτριες βροχές στο κεντρικό και νότιο Ιόνιο .

Η θερμοκρασία όπως προαναφέραμε θα παρουσιάσει πτώση με ήλιο με δόντια να επικρατεί ιδίως στα βόρεια και στα ηπειρωτικά. Επειδή η θερμοκρασία θα διαφέρει πολύ από βορρά προς νότο  για καλύτερη κατανόηση δείτε την θερμοκρασία αναλυτικά ανά 3 ώρες σε όλη την χώρα από το μοντέλο του  ΑΠΘ που φιλοξενούμε κλικ εδω .

Οι άνεμοι θα πνέουν από δυτικές διευθύνσεις 3-4 μποφόρ στο Βόρειο Αιγαίο  και βορειοδυτικοί 3-4 μποφόρ στο Νότιο Αιγαιο ( 5-6 μποφόρ στο νοτιανατολικό Αιγαίο ) . Ενώ στο Ιόνιο θα πνέουν δυτικοί-βορειοδυτικοί 3-4 μποφόρ . Για καλύτερη αναπαράσταση των αυριανών ανέμων κλικ εδω .