Όσοι ζουν σε παράκτιες περιοχές της Μεσογείου το τελευταίο διάστημα έχουν παρατηρήσει την ιδιαίτερα χαμηλή στάθμη της θάλασσας. Που όμως οφείλεται αυτό;

 

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που άρχισε να γίνεται αντιληπτό προς το τέλος του φετινού Φεβρουαρίου και συνεχίζει μέχρι και σήμερα (6/3/2021). Στην αρχική φωτογραφία του άρθρου βλέπετε άποψη της παραλίας της Νέας Κρήνης στην Καλαμαριά Θεσσαλονίκης στις 25/2/2021. Η χαμηλή στάθμη της θάλασσας τόσο στις ακτές μας, όσο και στις ακτές του μεγαλύτερου μέρους της Μεσογείο έχει πυροδοτήσει μία σειρά σεναρίων. Η εξήγηση είναι αρκετά πιο απλή ωστόσο.

 

 

Από τις 19/2/2021 και μετά, δηλαδή ουσιαστικά από το πέρας της κακοκαιρίας “Μήδεια” και μετά, η χώρα μας, όπως και το μεγαλύτερο μέρος της Μεσογείου, βρίσκεται υπό την επίδραση πολύ υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης, η οποία για διάστημα μεγαλύτερο των 15 ημερών ξεπέρασε τα 1020 ή και τα 1030mb (milibars). Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο ατμοσφαιρικός αέρας ασκεί μεγαλύτερη πίεση στην επιφάνεια της γης (άρα και της θάλασσας). Μία μέση τιμή ατμοσφαιρικής πίεσης θεωρείται χονδρικά αυτή κοντά στα 1013-1015mb.

 

Το διάγραμμα από τον μετεωρολογικό σταθμού του Northmeteo στην περιοχή του Λευκού Πύργου της Θεσσαλονίκης είναι χαρακτηριστικό. Ήδη από τις 10/2/2021 και μετά η αμτοσφαιρική πίεση άρχισε να είναι αυξημένη, όμως μετά το πέρας της κακοκαιρίας “Μήδεια” το μεγαλύτερο μέρος της Μεσογείου σκεπάστηκε από ένα εκτεταμένο αντικυκλώνα, δηλαδή ένα πεδίο αυξημένης ατμοσφαιρικής πίεσης, το οποίο συνδέεται και με ασθενείς ανέμους και καλοκαιρία.

 

 

Το φαινόμενο ωστόσο δεν είναι τοπικό. Αντιθέτως, ο ακόλουθος μετεωρολογικός χάρτης που απεικονίζει την κατάσταση στις 25/2/2021 δείχνει όλη την έκταση του αντικυκλώνα (με ατμοσφαιρική πίεση >1030 σε μεγάλο μέρος της Μεσογείου – λευκές ισοπληθείς καμπύλες). Περισσότερους χάρτες των προηγουμένων ημερών μπορείτε να βρείτε και εδώ.

 

Σημειώνεται πάντως ότι στην ευρύτερη περιοχή μας δεν είναι σπάνια η εγκαθίδρυση πεδίου υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης κατά τη διάρκεια του έτους.

 

Σε πολλά sites κυκλοφορεί η ψευδής είδηση ότι η πτώση της στάθμης των υδάτων που παρατηρείται το τελευταίο διάστημα έχει αποκλειστικά αστρονομικά αίτια και ουσιαστικά είναι η επίδραση της παλίρροιας που προκαλείται από τους πλανήτες. Αυτή η παλίρροια συνήθως έχει αποτελέσματα μικρότερης κλίμακας στη Μεσόγειο (δείτε εδώ επιστημονική εργασία που το υποστηρίζει), ενώ αντίθετα τα αποτελέσματά της είναι ορατά και εύκολα αντιληπτά σε ανοιχτές ακτές ωκεανών (πχ. δυτική Ευρώπη, όπου η διαφορά της στάθμης μέσα σε μία μέρα μπορεί να είναι και της τάξεως του 1 μέτρου). Επίσης, σημειώνεται πως η άμπωτη που προκαλείται από την βαρυτική έλξη των πλανητών, δεν εμφανίζει τόσο παρατεταμένη διάρκεια, ενώ συνήθως είναι της τάξεως μερικών εκατοστών.

Παρά το γεγονός ότι η βαρυτική έλξη που ασκούν η σελήνη και ο ήλιος στη γη θα μπορούσε να ενισχύσει το φαινόμενο της μειωμένης στάθμης της θάλασσας που παρατηρείται στη Μεσόγειο, ο κύριος λόγος που συμβαίνει αυτό είναι η αυξημένη ατμοσφαιρική πίεση. Η παλίρροια στη Μεσόγειο γίνεται συνήθως αντιληπτοί σε στενές θαλάσσιες περιοχές (όπως πχ. στην Χαλκίδα).

Σύμφωνα με δημοσιευμένη επιστημονική εργασία στο διεθνές περιοδικό AGU, η στάθμη της θάλασσας μπορεί να μειώνεται κατά 1cm για κάθε 1mb αύξησης της αμτοσφαιρικής πίεσης.

 

Συμπερασματικά, λοιπόν, αν και είναι ένα θέμα προς γενικότερη έρευνα, φαίνεται πως η πτώση της στάθμης των υδάτων, αν και μπορεί να παρουσιάσει μία περιοδικότητα λόγω βαρυτικής έλξης των πλανητών, αυτήν την περίοδο είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή λόγω και των ατμοσφαιρικών συνθηκών που περιγράφηκαν.

 

Παρόμοιες εικόνες είχαν εμφανιστεί και στις 8/12/2015 στις ακτές της Ελλάδος, με χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό στο Ναύπλιο, όπως φαίνεται και στην φωτογραφία που δανειστήκαμε από το i-efimerida.

 

 

Και πάλι βέβαια, η πτώση της στάθμης προκλήθηκε από παρατεταμένη περίδο υψηλών πιέσεων στην περιοχή μας όπως φαίνονται στον ακόλουθο μετεωρολογικό χάρτη (δείτε τις λευκές ισοπληθείς καμπύλες πάνω από την περιοχή μας, οι οποίες υποδεικνύουν ατμοσφαιρική πίεση άνω των 1030-1035Mb).