Η σταδιακή εξάντληση των αποθεμάτων των συμβατικών πηγών ενέργειας (πετρέλαιο, άνθρακας) αλλά και τα παγκόσμια περιβαλλοντικά προβλήματα (κλιματική αλλαγή, αέρια ρύπανση) έχουν μοιραία στρέψει το ενδιαφέρον στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ). Ειδικότερα, η ηλιακή και η αιολική ενέργεια θεωρούνται δύο ιδιαίτερα “ελκυστικές” λύσεις για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, εξαιτίας της αφθονίας με την οποία απαντώνται στο φυσικό περιβάλλον.

Σε μία εξαιρετικά δύσκολη οικονομική συγκυρία, όπως αυτή που βιώνει η χώρα μας κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η αξιοποίηση των ΑΠΕ μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για ανάπτυξη. Παράλληλα, μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στην ενεργειακή ανεξαρτητοποίηση της χώρας, αλλά και στην καθιέρωση της ως ενεργειακό κέντρο και εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας. Τέλος, δε θα πρέπει να ξεχνάμε πως οι ΑΠΕ αποτελούν “καθαρή” πηγή ενέργειας, υπό την έννοια πως δεν επιβαρύνουν το ατμοσφαιρικό περιβάλλον με αέριους ρύπους. Ο περιορισμός των εκπομπών αερίων ρύπων στα πλαίσια της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσε, επίσης, να αποφέρει οικονομικά οφέλη και για τους χρήστες του δικτύου (βλ. “ειδικό τέλος μείωσης εκπομπών αερίων ρύπων” στους λογαριασμούς της ΔΕΗ).

Λαμβάνοντας υπόψη τα πολλαπλά οφέλη από την αξιοποίηση των ΑΠΕ, θα περίμενε κανείς ο συγκεκριμένος κλάδος να αποτελεί βασικό εργαλείο για την επίτευξη της πολυπόθητης ανάπτυξης στην Ελλάδα. Πόσο μάλλον όταν τόσο ο ήλιος όσο και ο άνεμος αφθονούν από άκρη σε άκρη της χώρας μας. Ωστόσο, παρά τα σημάδια ανάκαμψης που καταγράφει ο κλάδος των ΑΠΕ στην Ελλάδα, υπάρχει ακόμα αρκετός δρόμος όπως αποκαλύπτουν τα επίσημα στοιχεία.

Αιολική ενέργεια
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση Αιολικής Ενέργειας (European Wind Energy Association – EWEA), κατά τη διάρκεια του 2012 εγκαταστάθηκαν στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκή Ένωσης (ΕΕ) 11,895 MW αιολικής ισχύος, συνολικής αξίας μεταξύ 12.8 – 17.2 δις. ευρώ. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων 12 ετών, η αιολική ισχύς στην Ευρώπη κατέγραψε σταθερή αύξηση από τα 3.2 GW το 2000 στα 11.9 GW το 2012 (μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης ~ 11.5%). Η συνολικά εγκαταστημένη αιολική ισχύς στο τέλος του 2012 εκτιμάται ότι μπορεί να συνεισφέρει στην παραγωγή 231 TWh ηλεκτρικής ενέργειας, καλύπτοντας το 7% της ζήτησης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Παρά τα αισιόδοξα στοιχεία, η Ευρώπη υπολείπεται κατά 1.6 GW (-1.5%) σε σχέση με το αρχικό πλάνο για αξιοποίηση των ΑΠΕ. Συνολικά, 18 είναι οι χώρες που εμφανίζονται “στάσιμες” ως προς την αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας, μεταξύ αυτών και η Ελλάδα.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της EWEA, η εγκατεστημένη αιολική ισχύς στην Ελλάδα στο τέλος του 2012 ανερχόταν στα 1,749 MW, τοποθετώντας τη χώρα μας στην 12η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ. Στο τέλος του 2013, η εγκατεστημένη αιολική ισχύς εκτιμάται ότι προσεγγίζει τα 1,865 MW σύμφωνα με την Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ). Η καταγραφόμενη αύξηση, της τάξης των 116 MW, στη διάρκεια του 2013 κρίνεται μάλλον μικρή, κρατώντας την Ελλάδα σε απόσταση από τους στόχους που έχει η θέσει η ΕΕ ως προς την αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας.

Υστέρηση καταγράφεται επίσης και στη διείσδυση της αιολικής ενέργειας στο ηλεκτρικό δίκτυο. Συγκεκριμένα, το ποσοστό αξιοποίησης της αιολικής ενέργειας στο ηλεκτρικό δίκτυο της Ελλάδας ανερχόταν στο 6% στο τέλος του 2012, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της EWEA. Το συγκεκριμένο ποσοστό κατατάσσει τη χώρα μας 9η ανάμεσα στα υπόλοιπα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ. Ως προς το στρατηγικό πλάνο αξιοποίησης των ΑΠΕ της ΕΕ, η Ελλάδα εμφάνιζε εγκατεστημένη ισχύ κατά περίπου 30% μικρότερη με βάση τους αντίστοιχους στόχους στο τέλος του 2012. Στην αντίστοιχη κατάταξη των κρατών-μελών της ΕΕ, η χώρα μας καταλαμβάνει μία από τις τελευταίες θέσεις, γεγονός που αντικατοπτρίζει την μεγάλη καθυστέρηση στην ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Ελλάδα.

Τα παραπάνω καταδεικνύουν, με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο, την ελλιπή αξιοποίηση της αιολικής ενέργειας στη χώρα μας. Όπως επισημαίνει η ΕΛΕΤΑΕΝ, τα βασικά εμπόδια για την αύξηση της αιολικής ισχύος της Ελλάδας αφορούν στη γραφειοκρατία και τις αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών στις περιοχές όπου σχεδιάζεται η εγκατάσταση αιολικών πάρκων. Σε ό,τι αφορά στο τελευταίο, η αλήθεια είναι πως οι ανεμογεννήτριες δεν αποτελούν το πλέον ελκυστικό αξιοθέατο μίας περιοχής. Ωστόσο, οι αντιδράσεις τοπικών φορέων σε περιοχές εγκατάστασης αιολικών πάρκων είναι μάλλον υπερβολικές, δεδομένων των πολλαπλών πλεονεκτημάτων της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τον άνεμο. Από την άλλη πλευρά, το εμπόδιο της γραφειοκρατίας μπορεί να ξεπεραστεί μόνο όταν η πολιτική ηγεσία της χώρας επιδείξει την αντίστοιχη βούληση. Αντί της διατήρησης της χώρας στα “ενεργειακά δεσμά” του λιγνίτη, θα πρέπει επιτέλους το Υπουργείο Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ) να δράσει αποφασιστικά, περιορίζοντας στο ελάχιστο τις γραφειοκρατικές διαδικασίες και παρακάμπτοντας τις, σε αρκετές περιπτώσεις, παράλογες αντιδράσεις των τοπικών φορέων.

Ηλιακή ενέργεια
Τα στοιχεία για τη χώρα μας δεν είναι ενθαρρυντικά ούτε για την αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, παρά το γεγονός πως θα περίμενε κανείς το αντίθετο με βάση το μεγάλο αριθμό ωρών ηλιοφάνειας που χαρακτηρίζει τον καιρό στη χώρα μας. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ενεργειακού βαρόμετρου της ΕΕ, η Ελλάδα καταλαμβάνει μόλις την 8η θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ στην παραγόμενη ισχύ από φωτοβολταϊκά στοιχεία. Συγκεκριμένα, στο τέλος του 2012, η παραγωγή φωτοβολταϊκή ισχύος στη χώρα μας ανερχόταν στις 1,543 MWh, φέροντας τη χώρα μας πίσω από χώρες με σαφώς μικρότερα ποσοστά ηλιοφάνειας όπως η Γερμανία, η Δανία και η Αγγλία.

Αναμφισβήτητα, η πρόοδος που επιτεύχθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών σε ό,τι αφορά στην αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας είναι μεγάλη. Σε αυτό συνέβαλαν οι προωθητικές ενέργειες της Ελληνικής πολιτείας που επέκτειναν σημαντικά το δίκτυο των φωτοβολταϊκών πάρκων στη χώρα μας. Σε αυτό το κρίσιμο χρονικό σημείο ωστόσο, η Ελληνική πολιτεία εμφανίζεται να κάνει βήματα προς τα πίσω, αδυνατώντας να ανταπεξέλθει στις οικονομικές της υποχρεώσεις προς όσους επένδυσαν στα φωτοβολταϊκά. Το γεγονός αυτό εντείνει την “ενεργειακή αναξιοπιστία” της χώρας μας, δυσχεραίνοντας την περαιτέρω ανάπτυξη του συγκεκριμένου κλάδου των ΑΠΕ στην Ελλάδα. Είναι λοιπόν επιτακτική η ανάγκη, η πολιτεία να αλλάξει τη θεώρηση της και να επενδύσει περισσότερο σε αυτό τον πολλά υποσχόμενο ενεργειακό κλάδο.

Τροφή για σκέψη…
Σύμφωνα με τα συνοπτικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν παραπάνω, η αξιοποίηση των ΑΠΕ στη χώρα μας βρίσκεται ακόμα βήματα πίσω από εκεί όπου θα μπορούσε να βρισκόταν, τόσο με βάση τους ενεργειακούς στόχους της ΕΕ όσο και με βάση το ίδιο το ενεργειακό δυναμικό της χώρας. Σε μία χρονική περίοδο όπου η ανάπτυξη είναι το ζητούμενο, οι ΑΠΕ αποτελούν έναν κλάδο επάνω στον οποίο θα μπορούσε να στηριχθεί η Ελληνική οικονομία. Τα οφέλη, τα οποία περιγράφηκαν εν συντομία προηγούμενα, είναι αναμφισβήτητα πολλά τόσο σε οικονομικό όσο και σε περιβαλλοντικό επίπεδο. Το ζητούμενο είναι πλέον η πολιτική βούληση ώστε να ξεπεραστούν τα εμπόδια που καθιστούν την ανάπτυξη του συγκεκριμένου κλάδου προβληματική.

[ad name=”InsidePostBanner”]