Posts

Έχουν περάσει δύο μήνες από τις καταστροφικές πλημμύρες στη Θεσσαλία και πολλά έχουν γραφτεί για τους λόγους που οδήγησαν σε αυτή την καταστροφή.

Στο παρελθόν, ανάλογα καιρικά φαινόμενα είχαν προκαλέσει πλημμύρες στην περιοχή, όμως πάντα εκτονώνονταν σε καλλιεργήσιμες γαίες, συνεπώς δεν φαινόταν να συντρέχει λόγος ανησυχίας για τις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες και τους κατοίκους. Στις 18 Σεπτέμβρη, η περιοχή βιώνει την απόλυτη καταστροφή. Ανθρώπινες ζωές χάθηκαν, κτίρια κατέρρευσαν, πολλά πεδινά χωριά πλημμύρησαν και χάθηκαν περιουσίες (υπάρχουν αναφορές για 5000 σπίτια που επλήγησαν), ακραία φαινόμενα καταγράφηκαν στα ορεινά, ενώ όλη η πόλη της Καρδίτσας «βούλιαξε».

Το μέγεθος των πλημμυρικών εκτάσεων εκτιμήθηκε στα 155.800 στρέμματα, με τον μετεωρολογικό σταθμό του ΜΕΤΕΟ/ΕΑΑ στο Μουζάκι να καταγράφει 254,2 mm βροχής στις 18 Σεπτεμβρίου 2020 (αντίστοιχα στην Καρδίτσα καταγράφηκαν 190,6 mm βροχής και στα Τρίκαλα 103,8 mm). Το 1994 σε αντίστοιχο γεγονός, οι πλημμυρικές εκτάσεις ήταν 26.000 στρέμματα, ενώ τον Φεβρουάριο του 2018 πλημμύρισαν 101.790 στρέμματα. Τότε, στα Τρίκαλα είχαν καταγραφεί βροχές ύψους 135,2 mm και στην Καρδίτσα 187,2mm (για το διάστημα 19-28 Φεβρουαρίου 2018).

Για να κατανοήσουμε τα αίτια των πρόσφατων πλημμυρών, θα πρέπει να ανατρέξουμε σε προηγούμενες δεκαετίες και τις αλλαγές που έγιναν στη μορφολογία και τα φυσικά χαρακτηριστικά του κάμπου.

Το 1933 συντάχθηκε μια μελέτη από την εταιρεία Boot για υδραυλικά έργα στη Θεσσαλία. Για την περιοχή της Καρδίτσας, η μελέτη κάνει λόγο για αποξήρανση 65.000 στρεμμάτων μόνιμων ελών και 535.000 στρεμμάτων κατακλυζόμενων εδαφών, καθώς και για εκτροπές πολλών ποταμών της περιοχής. Η μελέτη της Boot δεν εφαρμόστηκε – τουλάχιστον σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε. Στις αεροφωτογραφίες της περιόδου 1945-1960 στο Κτηματολόγιο ή σε χάρτες της εποχής (εικόνες 1 & 2), η ευρύτερη περιοχή της Καρδίτσας φαίνεται ότι διατηρεί τα αρχικά χαρακτηριστικά της. Το υδρογραφικό δίκτυο της περιοχής είναι πυκνό και δίπλα στα μεγάλα ποτάμια του κάμπου υπάρχουν υγροτοπικές περιοχές που λειτουργούν ως περιοχές αποθήκευσης νερού και εκτόνωσης των πλημμυρικών φαινομένων.

Οι τεράστιες αλλαγές σημειώθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1960 – αρχές της δεκαετίας του ’70, με τον «αναδασμό», την προσπάθεια δηλαδή του ελληνικού κράτους να αναδιανείμει τη γη, να εκσυγχρονίσει τις καλλιεργητικές και αρδευτικές πρακτικές και να αυξήσει την παραγωγή. Το τίμημα όμως για την αδιαμφισβήτητη αύξηση του βιοτικού επιπέδου των ανθρώπων του κάμπου ήταν, μεταξύ άλλων, η ολοκληρωτική μετατροπή του τοπίου και η μεταβολή των υδρολογικών συνθηκών.

Όπως πολύ εύγλωττα περιγράφεται σε κάποιες επιστημονικές εργασίες (Halstead 2019Krahtopoulou et al 2020), «την αναδιανομή της γης ακολούθησαν ολοκληρωτικές εργασίες αναμόρφωσης του τοπίου: υγρότοποι αποξηράθηκαν, οι κοίτες των ποταμών επανασχεδιάστηκαν και διευθετήθηκαν και τα μικρότερα ρέματα επιχώθηκαν και εξαφανίστηκαν. Παράλληλα, κατασκευάστηκαν αρδευτικά κανάλια, επανασχεδιάστηκαν οι δρόμοι και ρέματα ώστε να εξυπηρετούν τη νέα αρχιτεκτονική του χώρου, ενώ όπου η γη παρουσίασε λόφους, έντονες κλίσεις και έντονο ανάγλυφο, έγιναν εκτεταμένες και σαρωτικές χωματουργικές εργασίες, καταστρέφοντας για πάντα εκτός των άλλων και αρχαιολογικούς χώρους όπως οι μαγούλες. Ένας μόνο υγρότοπος γλίτωσε, Το Μάτι, κοντά στους Αγίους Θεοδώρους, μιας και θεωρούσαν ότι είχε μαγικές και ιαματικές ιδιότητες».

Όπως είναι εμφανές, σε ολόκληρο τον Θεσσαλικό κάμπο έγιναν «κοσμογονικές» αλλαγές εκείνη την περίοδο. Ενδεικτικά, ο ποταμός Παμισός, ο οποίος περνούσε ανάμεσα στα Καλογριανά και το Ριζοβούνι και κατευθυνόταν στον Μέγα ποταμό, μετά τον αναδασμό έγινε ανακατεύθυνση και τα νερά του οδηγήθηκαν απευθείας στον Πηνειό. Αντιστοίχως, οι πλημμυρικές εκτάσεις, ακόμα και σε περιοχές δίπλα σε χωριά, έπαψαν να υπάρχουν. Με το πέρασμα των χρόνων και την απώλεια της συλλογικής μνήμης για την αξία και τη δύναμη των ποταμών και της φύσης, οι ανθρώπινες επεμβάσεις άρχισαν να γίνονται ολοένα και πιο επίμονες: τα ποτάμια άρχισαν να περιορίζονται με αναχώματα, οι παλιοί μαίανδροι καταστράφηκαν και οι κοίτες ευθυγραμμίστηκαν. Τα ποτάμια άρχισαν να αντιμετωπίζονται ως αγωγοί και ως κανάλια μεταφοράς νερού για άρδευση. Αυτή η «αντιπλημμυρική» προσέγγιση φτάνει μέχρι τις μέρες μας. Με εντολή των αρμόδιων υπηρεσιών τα ποτάμια άρχισαν να «καθαρίζονται» και η βλάστηση να απομακρύνεται – μια λανθασμένη πρακτική που αρχίζει να εντυπώνεται βαθιά στην αντίληψη των υπευθύνων ως ορθή.

Οι πρωτοφανείς καταστροφές στην πόλη της Καρδίτσας και στο Μουζάκι επιβεβαιώνουν την αντίληψη που έχουμε για τα ποτάμια και τα φυσικά οικοσυστήματα. Στις μόνιμες αλλαγές που συντελέστηκαν κατά τον αναδασμό, προστέθηκαν εκτεταμένες παρεμβάσεις κατά μήκος των ποταμών (επιχώσεις και στραγγαλισμού της κοίτης, κάθετες γέφυρες, «φράγματα» κ.α.). Ως αποτέλεσμα, σε ακραία καιρικά φαινόμενα όπως ο Ιανός, όπου οι παροχές του νερού υπερβαίνουν τις συνήθεις τιμές, τα ποτάμια δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν και η εκτόνωση μέσω πλημμυρών είναι φυσιολογική. Όταν δίπλα στα ποτάμια βρίσκονται και ανθρώπινες δραστηριότητες, τότε είναι που αρχίζει η «σύγκρουση συμφερόντων».

Στις λάθος πρακτικές δεκαετιών έρχεται να προστεθεί η ένταση του κλιματικού φαινομένου. Μέσα σε μια ημέρα έριξε πολλαπλάσια βροχή σε σχέση με προηγούμενες κακοκαιρίες (εικόνα 3). Ακόμα και περιοχές που δεν συνόρευαν με ποτάμια, πλημμύρησαν λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών. Παρομοίως, η έκταση των καταστροφών στα ορεινά χωριά της Καρδίτσας, εκεί που ο όγκος του νερού είναι ακόμα σχετικά μικρός, δείχνει ότι το νερό που έφερε ο Ιανός ξεπερνούσε κατά πολύ τον σχεδιασμό των υποδομών. Συνεπώς, πλημμύρες πιθανόν να συνέβαιναν ακόμα και αν οι αρμόδιες αρχές είχαν προετοιμαστεί καλύτερα. Δυστυχώς, φαίνεται από τις προβλέψεις των επιστημόνων ότι η κλιματική κρίση θα αυξήσει κατά πολύ τη συχνότητα και ένταση τέτοιων φαινομένων, κάνοντας έτσι πιο επιτακτική την ανάγκη να προσαρμοστούμε στις νέες συνθήκες.

Μηνιαία βροχομετρικά δεδομένα από τον μετεωρολογικό σταθμό της Καρδίτσας για το 2019 και σύγκριση με το ύψος βροχής στις 18/9/2020 στους σταθμούς Καρδίτσας και Μουζακίου (Πηγή: Meteo)

Ας μην επαναλάβουμε τα ίδια λάθη – Ο Ιανός ως ευκαιρία για ορθές αποφάσεις

«Το νερό θα βρει τον δρόμο του», λέει μια σοφή, λαϊκή ρήση. Ο Ιανός κατέδειξε για άλλη μια φορά τον λάθος σχεδιασμό στις υποδομές, καθώς και το πόσο ευάλωτες είναι οι τοπικές κοινωνίες στην ένταση των κλιματικών φαινομένων. Η κλιματική αλλαγή είναι μια μη διαπραγματεύσιμη αλήθεια, η οποία συνδέεται, εκτός από τις πλημμύρες, και με άλλα φαινόμενα όπως είναι οι πυρκαγιές μεγάλης έντασης, οι ξηρασίες, η ερημοποίηση, η διάβρωση του παράκτιου χώρου κ.α.

Μία ανάσχεση της αλλαγής του κλίματος, μέσω της ανταπόκρισης των κρατών παγκοσμίως στην προσπάθεια να μειωθούν οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, δυστυχώς δεν φαίνεται πως θα έρθει άμεσα. Οπότε, οι κοινωνίες και το κράτος θα πρέπει στο μεταξύ να εστιάσουν και στην προσαρμογή τους απέναντι στην ένταση των φαινομένων. Αν το δει κάποιος λογικά, τρεις φαίνεται να είναι οι διαθέσιμες επιλογές:

  • Η πρώτη είναι… να μη κάνουμε τίποτα. Να θεωρήσουμε ότι ο Ιανός (και ο κάθε Ιανός) είναι ένα τυχαίο γεγονός που λαμβάνει χώρα κάθε 50 ή 100 χρόνια και να συνεχίσουμε χωρίς καμία προσπάθεια να προσαρμοστούμε ως κοινωνία και ως πολίτες στις νέες συνθήκες. Όποιος βιαστεί να πει ότι αυτό δεν συμβαίνει, ας αναρωτηθεί: «γιατί σε περιοχές όπου υπήρξαν προηγούμενες καταστροφές (π.χ. το 2009 στο Ληλάντιο πεδίο), δεν έγινε τίποτα;».
  • Η δεύτερη επιλογή είναι να πάρουμε απόφαση ότι οι νέες συνθήκες απαιτούν δραστικές λύσεις, αλλά οι σχετικές δράσεις για την πρόληψη παρόμοιων συμβάντων να ακολουθούν τις καθιερωμένες πρακτικές: για τις πλημμύρες να συνεχίσουν να προωθούνται καθαρισμοί και διανοίξεις ρεμάτων, κατασκευή ακόμα πιο ψηλών αναχωμάτων σε ποτάμια, κατασκευή φραγμάτων και άλλα αντιπλημμυρικά έργα κ.α. Δυστυχώς όμως, η εμπειρία, τόσο από την Ελλάδα όσο και από ανάλογα γεγονότα στο εξωτερικό, έχει δείξει ότι τέτοιες πρακτικές έχουν αποτύχει τελείως. Η ένταση των φαινομένων πάντα θα φέρνει στην επιφάνεια την αστοχία των «γκρίζων» υποδομών και την αδυναμία τους να ελέγξουν τη δύναμη της φύσης.
  • Η τρίτη εναλλακτική απαιτεί να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε έξω από τα καθιερωμένα, να αντιμετωπίσουμε τη φύση ως σύμμαχο και όχι σαν εχθρό. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να αρχίσουμε να σχεδιάζουμε και να υλοποιούμε δράσεις «χρησιμοποιώντας» τη φύση και τις φυσικές διεργασίες ως λύση (Nature-based Solutions). Ενδεικτικά, τέτοιες λύσεις περιλαμβάνουν αποκαταστάσεις υγροτόπων και πλημμυρικών περιοχών (floodplains), επαναφορά του πλάτους των ποταμών στις αρχικές διαστάσεις, καθαιρέσεις αυθαίρετων αλλά και «νόμιμων» κατασκευών, και αποτελεσματική διαχείριση και προστασία των δασικών οικοσυστημάτων ώστε να συμβάλουν στη μείωση των πλημμυρών.

Η τελευταία εναλλακτική φαντάζει στους περισσότερους ως η πλέον φυσιολογική. Για να μπει όμως σε εφαρμογή, απαιτούνται γενναίες αποφάσεις, τόσο από τους πολίτες που θα πρέπει να κάνουν παραχωρήσεις, όσο και από τις υπεύθυνες αρχές και τους αιρετούς, που θα πρέπει να αφουγκραστούν τις πραγματικές ανάγκες και λύσεις, σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης της χώρας. Όσο αργούμε να στραφούμε προς αυτή την κατεύθυνση, τόσο θα μετράμε θύματα και θα ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των καταστροφών*.

Η Ευρώπη έχει ήδη χαράξει πορεία δίνοντας πολιτικές κατευθύνσεις (π.χ. νέα πράσινη συμφωνία), που θα έχουν, μεταξύ άλλων, κύριο συστατικό τη φύση και την προστασία της. Οι λύσεις υπάρχουν και αν ληφθούν κρίσιμες αποφάσεις, μπορούμε να είμαστε πρωτοπόροι σε αυτή την προσπάθεια και να μη μας οδηγούν – όπως συνήθως γίνεται – οι διεθνείς εξελίξεις.

Του Θάνου Γιαννακάκη, επιστημονικού συνεργάτη του WWF Ελλάς

Ευχαριστούμε τον Δ. Θεοδοσόπουλο, Αγρονόμο – Τοπογράφο Μηχανικός του Ε.Μ.Π., μέλος του Πανελλήνιου Συλλόγου “Ροή – Πολίτες υπέρ των ρεμάτων” για την πολύτιμη συνδρομή του στην σύνταξη του άρθρου.

ΠΗΓΗ trikalavoice.

Τόνοι από πέτρες κάλυψαν ολοσχερώς αυτοκίνητα στην Κεφαλονιά μετά το πέρασμα του Ιανού

Εικόνες καταστροφής άφησε πίσω του ο Ιανός στην Κεφαλονιά με τα αυτοκίνητα να έχουν χαθεί κάτω από σωρούς φερτών υλικών και χώματος.
Εικόνες από την Άσσο αποτυπώνουν το πέρασμα του κυκλώνα «Ιανός», όπου οι χείμαρροι παρέσυραν τόνους πέτρας και χώματος που γέμισαν τους δρόμους, σκεπάζοντας τα αυτοκίνητα. Η Κεφαλονιά ήταν ένα από τα νησιά του Ιονίου που επλήγησαν από την κακοκαιρία κατά το πρώτο 24ωρο από το πέρασμα του μεσογειακού κυκλώνα.
Ο κυκλώνας σάρωσε το νότιο Ιόνιο, τη Δυτική Ελλάδα, τη Στερεά Ελλάδα, την Πελοπόννησο και τη Θεσσαλία, ενώ το βράδυ του Σαββάτου έπληξε και την Κρήτη. Η καταστροφή οδήγησε στον θάνατο δύο άτομα ενώ άλλα δύο αγνοούνται. Μία ηλικιωμένη γυναίκα στην Βασιλή των Φαρσάλων Θεσσαλίας και ένας 63χρονος στην Καρδίτσα ανασύρθηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους ενώ δύο ακόμη εξακολουθούν να αγνοούνται. Οι δύο αγνοούμενοι επέβαιναν σε όχημα που παρασύρθηκε από τον Πάμισο ποταμό, στο Μουζάκι Καρδίτσας.
Κλειστές θα μείνουν την Δευτέρα και την Τρίτη (21 & 22/9) όλες οι σχολικές μονάδες σε Κεφαλονιά και Ιθάκη σύμφωνα με την Περιφερειακή Ενότητα Κεφαλονιάς. Στην ανακοίνωση της επικαλείται την «ασφάλεια της μεταφοράς των μαθητών λόγω προβλημάτων στο οδικό δίκτυο αλλά και ζημιών που έχουν παρατηρηθεί σε πλήθος σχολικών μονάδων».
Στην Κεφαλονιά βρέθηκε από το απόγευμα του Σαββάτου και ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων Νίκος Χαρδαλιάς, όπου έλεγξε ο ίδιος με το ελικόπτερο τις ζημιές που άφησε πίσω του η κακοκαιρία και στην συνέχεια συμμετείχε σε σύσκεψη με τους φορείς του νησιού. «Είναι ώρα για πολύ σκληρή δουλειά και για λίγα λόγια, ασχοληθήκαμε με λεπτομέρειες για ζητήματα που αφορούν την άμεση αποκατάσταση και την επιστροφή στην κανονικότητα για το νησί της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης» δήλωσε με το πέρας της συνεδρίασης ο κ. Χαρδαλιάς.
Ακολούθως αναφέρθηκε στα θέματα που συζητήθηκαν στην σύσκεψη και συγκεκριμένα στις λεπτομέρειες που αφορούν τα δίκτυα ηλεκτρισμού, στα δίκτυα της ύδρευσης και τα ζητήματα αποκατάστασης των οδικών δικτύων.
Πηγές: www.lifo.gr/kefalonitikanea/kefaloniapress/inkefalonia.gr

Λίγο μετά το μεσημέρι ανεμοστρόβιλος θαλάσσης παρατηρήθηκε στις ακτές του νομού Πιερίας μέσα στον Θερμαϊκό κόλπο. Δείτε το βίντεο!

 

Στις 13:30 τοπική ώρα ανεμοστρόβιλος θαλάσσης παρατηρήθηκε πάνω από τον Θερμαϊκό κόλπο. Ο Ιανός δείχνει τα “δόντια” του ακόμα και σε περιοχές που είναι εκτός της “εμβέλειάς” του. Να σημειωθεί βέβαια ότι το συγκεκριμένο φαινόμενο δεν προκάλεσε κανένα πρόβλημα ή ζημιά.

 

 

Δείτε επίσης:

Κακοκαιρία “Ιανός”: Η εξέλιξη τις επόμενες ώρες και μέχρι το Σάββατο (Χάρτες φαινομένων)

Ιανός: Νεότερη εκτίμηση τροχιάς συστήματος (χάρτης)

 

Το βίντεο ανέβηκε από τον Απόστολο Πινακίδη στο facebook και τραβήχτηκε από την Παραλία Παντελεήμονα., ενώ η φωτογραφία δημοσιεύτηκε από την μετεωρολόγου του ΕΛΓΑ Ελένη Χατζή στο facebook του northmeteo:

Αυτή είναι η εκτίμηση της τροχιάς του μεσογειακού κυκλώνα “Ιανός” σύμφωνα με τα πρωινά στοιχεία της Παρασκευής (18/9/2020). Δείτε τον χάρτη.

 

Οι Μεσογειακοί Κυκλώνες όπως συνέχεια τονίζεται είναι συστήματα με όχι συχνή εμφάνιση (σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες η συχνότητα εμφάνισής τους είναι περίπου 1-1.5 φορές ανά έτος συνολικά στη Μεσόγειο) και για τον λόγο αυτό η γνώση που έχουμε για τις φυσικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα μέσα τους είναι σχετικά ελλιπής.

Απο χθες το απόγευμα τα μοντέλα έδειξαν μία λίγο διαφορετική τροχιά του συστήματος, η οποία απεικονίζεται στον ακόλουθο χάρτη.

Συνεχίζουν να είναι στο κόκκινο οι νομοί Ζακύνθου, Κεφαλλονιάς, Αιτωλοακαρνανίας, Ευρυτανίας, Φωκίδας, Ηλείας και Μεσσηνίας λόγω των ισχυρών ανέμων, των οποίων οι ριπές θα φτάσουν ή και θα ξεπεράσουν τα 110Km/h, αλλά και των ισχυρών βροχοπτώσεων που θα σημειωθούν. Εκτιμάται πως η βροχή που θα σημειωθεί εντός 24 ωρών στους νομούς που βρίσκονται σε κόκκινο συναγερμό θα είναι ίση με το 1/4 της συνολικής βροχόπτωσης που δέχονται μέσα σε ένα έτος.

Η κύρια δραστηριότητα του συστήματος είναι ήδη σε εξέλιξη και θα επηρεάζει καθόλη τη διάρκεια του Σαββάτου τη νότια χώρα, ενώ αναμένεται να περάσει σε φάση διάλυσης από την Κυριακή (20/9/2020) το μεσημέρι και μετά όταν και θα προσεγγίζει τις ακτές της Λιβύης.

Εν τω μεταξύ, λόγω της μεταβολής της εκτιμώμενης τροχιάς περιοχές της ανατολικής Στερεάς (συμπεριλαμβανομένης της Αττικής) φαίνεται να επηρεάζονται λιγότερο, ωστόσο και πάλι χρειάζεται αυξημένη προσοχή, καθώς δεν αποκλείεται να σημειωθούν σημαντικά ύψη βροχής.

 

Μπορείτε να ακολουθείτε το γκρουπ μας στο facebook και στο instagram, αλλά και το κανάλι μας στο youtube όπου αναμένεται συνεχής ενημέρωση με πλούσιο φωτο-βιντεο-ρεπορτάζ.

 

Δείτε επίσης:

Ιανός: Κλειστά τα σχολεία αύριο 18/09 σε όλη την Δυτική Ελλάδα

Ιανός: LIVE εικόνα από την Κεφαλλονιά που έχει ξεκινήσει η επέλαση της κακοκαιρίας

Ο «Ιανός» άρχισε να σφυροκοπά τη Ζάκυνθο (Βίντεο)

 

 

Τα προγνωστικά στοιχεία συνεχώς μεταβάλλονται όσον αφορά την ακριβή τροχιά του μεσογειακού κυκλώνα “Ιανός” που πρόκειται να επηρεάσει τη χώρα μας.

 

Ιδιαίτερα κρίσιμη κρίνεται η κατάσταση σε περιοχές της νοτιοδυτικής Ελλάδας εξαιτίας του Μεσογειακού Κυκλώνα που θα μας επηρεάσει σταδιακά από το σήμερα Πέμπτη (17/9/2020).

Στο κόκκινο οι νομοί Κεφαλληνίας, Ζακύνθου, Ηλείας, Αχαϊας και Μεσσηνίας, οι οποίοι θα βρεθούν στο δρόμο του ισχυρού αυτού συστήματος. Ισχυροί άνεμοι, οι οποίοι ενδέχεται να φτάσουν και τα 130-150km/h, έντονες βροχοπτώσεις με ύψη βροχής που τοπικά δεν αποκλείεται να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν τα 200mm και πιθανές χαλαζοπτώσεις τα κύρια χαρακτηριστικά της κακοκαιρίας στις περιοχές που θα πληγούν. Να υπογραμμιστεί ότι καθώς το σύστημα έχει περιορισμένη έκταση (διάμετρος <300km), οι διευθύνσεις των ανέμων που θα παρουσιάζουν αριστερόστροφη κίνηση γύρω από το κέντρο του, θα μεταβάλλονται σε μικρό χρονικό διάστημα. Παράλληλα, για όσο διάστημα οι αναφερόμενες περιοχές θα βρίσκονται εντός του ματιού του κυκλώνα (διαμέτρου 10-30km), θα πρέπει να επηρεάζονται από ελάχιστα έως καθόλου φαινόμενα και πολύ ασθενέστερους ανέμους.

Αν και αυτή τη στιγμή το σύστημα κινείται ανατολικά-βορειοανατολικά προσεγγίζοντας σταδιακά το Ιόνιο, από αύριο το απόγευμα όταν και θα βρεθεί πάνω από τα δυτικά της Πελοποννήσου, θα εκτραπεί σε καθαρή νότια τροχιά για να αποχωρήσει από τα χωρικά ύδατα της χώρας μας προς Λιβύη το Σάββατο το πρωί/μεσημέρι. Αιτίες για αυτήν την αλλόκωτη τροχιά αποτελούν η πίεση που θα ασκήσει ένας αντικυκλώνας που καλύπτει μεγάλο τμήμα της κεντροβόρειας Ευρώπης φτάνοντας μέχρι την περιοχή μας, η μη υποστήριξη του συστήματος από κάποια εντονότερη ατμοσφαιρική διαταραχή βορειότερα (πχ. κάποια διαταραχή-αυλώνα βορειοανατολικά της χώρας μας) και η επιβράδυνση του συστήματος καθώς θα προσεγγίζει τις ακτές της Πελοποννήσου.

 

Μπορείτε να ακολουθείτε το γκρουπ μας στο facebook και στο instagram, αλλά και το κανάλι μας στο youtube όπου αναμένεται συνεχής ενημέρωση με πλούσιο φωτο-βιντεο-ρεπορτάζ.

 

 

Δείτε επίσης:

Κακοκαιρία Ιανός: Οι τρεις οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας στους πολίτες -Πώς θα προστατευθούν

Κακοκαιρία «Ιανός»: Έντονα φαινόμενα στα κεντρικά και νότια (Πρόγνωση καιρού – χάρτες φαινομένων 17-18/9)

Medicane: Πως ορίζεται και πόσοι έχουν καταγραφεί

 

Η πρώτη κακοκαιρία του φθινοπώρου φαίνεται να βρίσκεται προ των πυλών και μάλιστα με την πιθανότητα εμφάνισής της ως μεσογειακού κυκλώνα. Δείτε τι ισχύει.

 

Ο προσδιορισμός ενός Medicane (Μεσογειακού Κυκλώνα) δεν είναι εύκολη υπόθεση, ούτε και πρέπει να χρησιμοποιείται αβίαστα ένας όρος απλά και μόνο για να προκληθεί αίσθηση. Για να ονομαστεί ένα σύστημα Medicane πρέπει να πληρεί μία σειρά από προϋποθέσεις και πολλές φορές πρέπει πρώτα να συμβεί ώστε στη συνέχεια να χαρακτηριστεί. Καταλυτικής σημασίας είναι η χρήση δορυφορικών εικόνων.

Χαρακτηριστικό των Medicanes είναι ότι η κύρια πηγή ενέργειάς τους είναι η αισθητή θερμότητα (κοινώς η θερμότητα που έχει αποκτήσει η θάλασσα λόγω της θέρμανσής της) που μεταφέρεται από τη ζεστή θάλασσα (δεν απαιτούνται εξαιρετικά υψηλές τιμές θερμοκρασίας επιφανείας θάλασσας) προς την ατμόσφαιρα και τα σημαντικά υψηλά ποσά λανθάνουσας θερμότητας που απελευθερώνονται (κατά την διαδικασία μετατροπής των υδρατμών σε σταγονίδια βροχής) μέσω της κατακόρυφης μεταφοράς.

 

Διαβάστε εδώ περισσότερα: Medicane: Πως ορίζεται και πόσοι έχουν καταγραφεί

 

Τι ισχύει με το σύστημα που θα επηρεάσει τη χώρα μας από την ερχόμενη Πέμπτη (17/9/2020) σταδιακά τη χώρα μας;

  1. Υπάρχει μεγάλη ασυμφωνία μεταξύ των προγνωστικών μοντέλων. Αυτή η ασυμφωνία σήμερα μεταφράζεται σε απόκλιση τροχιάς του συστήματος έως και 300 χιλιόμετρα. Σε περίπτωση που η διαταραχή κινηθεί βορειότερα δηλαδή προς το κεντροβόρειο Αιγαίο μέσω Ηπείρου, τότε το επίκεντρο θα είναι περιοχές από τη Θεσσαλία και βορειότερα. Αν τελικά το σύστημα κινηθεί νοτιότερα και καταλήξει στο νότιο Αιγαίο μέσω των νοτιότερων της Πελοποννήσου, τότε οι κάτοικοι της βόρειας Ελλάδας εκτός από την πτώση της θερμοκρασίας, δεν θα αντιληφθούν ιδιαιτέρως το πέρας αυτού του ισχυρού συστήματος.
  2. Το σύστημα αυτό εμφανίζει στα τελευταία προγνωστικά στοιχεία σημαντικές πιθανότητες να χαρακτηριστεί ως Medicane. Αυτό όμως το σημείο χρήζει ιδιαίτερης προσοχής, καθώς πολλές φορές χρειάζεται να έχουμε και οπτική επαφή με το σύστημα, τη στιγμή που βρίσκεται σε εξέλιξη ώστε τελικά να το χαρακτηρίσουμε με συγκεκριμένο τρόπο. Σε κάθε περίπτωση η ικανότητά μας να εκτιμήσουμε τις πιθανότητες το σύστημα αυτό να εμφανίσει χαρακτηριστικά Medicane είναι περιορισμένη, καθώς τα βοηθητικά υπο-μοντέλα των κύριο προγνωστικών μοντέλων χαρακτηρίζονται από σχετικά χαμηλή ανάλυση, η οποία δεν επαρκεί για τον προσδιορισμό βασικών χαρακτηριστικών ενός Medicane (πχ. θερμός πυρήνας , ζώνες βροχόπτωσης, δομή εκτιμώμενης νέφωσης κλπ)
  3. Medicane ή όχι, το σύστημα φαίνεται τελικά (αν και το προηγούμενο 3ήμερο οι προγνώσεις ήταν αρκετά αμφιλεγόμενες), όποιες περιοχές κι αν επηρεάσει, να τις επηρεάζει με ιδιαίτερα έντονα φαινόμενα.
  4. Καταλήγοντας, είναι δύσκολο ακόμα να εκτιμηθεί ποιό από τα δύο σενάρια, που αναφέραμε και εμφανίζονται στον ακόλουθο χάρτη, τελικά θα επαληθευτεί. Το σίγουρο σε αυτή τη φάση είναι το γεγονός ότι από την ερχόμενη Πέμπτη θα γευτούμε άρωμα φθινοπώρου με τα πρωτοβρόχια (ίσως όχι με τα τυπικά τους χαρακτηριστικά) να κάνουν την εμφάνισή τους σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας.

 

 

Ο “Ξενοφών”-“Ζορμπάς”αποτελεί παρελθόν αφήνοντας ωστόσο “μοιρασμένες” εντυπώσεις όσον αφορά την ένταση των φαινομένων και την αίσθηση επικινδυνότητας που προκάλεσε. Ακολουθούν τρεις χάρτες συνολικής ημερήσιας βροχόπτωσης που λένε σχεδόν την αλήθεια.

Θα πρέπει να τονίσουμε ότι για να ονομαστεί όντως το σύστημα Medicane ή Μεσογειακός Κυκλώνας θα πρέπει να πληρεί κάποια κριτήρια κάτι που σημαίνει ότι χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση, ωστόσο το συγκεκριμένο σύστημα άτυπα τουλάχιστον μπορεί να χαρακτηριστεί ως μεσογειακός κυκλώνας. Εδώ μπορείτε να δείτε κάποια από τα κριτήρια που συνήθως λαμβάνονται υπόψη.

Το Σάββατο (29/9/2018) ήταν η πρώτη ημέρα ισχυρών φαινομένων στη χώρα μας. Ο κυκλώνας ξεκίνησε σταδιακά να επηρεάζει τα νοτιοδυτικά τμήματα της χώρας αφήνοντας στο τέλος της ημέρας από 50mm έως 175mm σε Πελοπόννησο, Στερεά Ελλάδα, Εύβοια και νότια Θεσσαλία.

 

Την Κυριακή (30/9/2018) ενώ το σύστημα αναμενόταν να κινηθεί βορειοανατολικότερα (νωρίτερες εκτιμήσεις θέλαν πιο ανατολική κίνηση), τελικά παρέμεινε σχεδόν στάσιμο κινούμενο ιδιαιτέρως αργά, συνεχίζοντας να επηρεάζει στην ανατολική Στερεά και την Εύβοια. Ωστόσο βροχές δεν έλειψαν στο σύνολο της χώρας. Και πάλι πολλές περιοχές σε ανατολική Στερεά, Εύβοια και νότια Θεσσαλία ξεπέρασαν τα 100mm μέσα στην ημέρα. Ενώ μεγάλα ύψη βροχής δέχτηκαν και οι Κυκλάδες (έως και >40mm). Παρόμοια η κατάσταση και στις βόρειες Σποράδες.

 

Τέλος, τη Δευτέρα (1/10/2018) ο καιρός παρουσίασε σημαντική βελτίωση μέσα στην ημέρα στο μεγαλύτερο τμήμα της ηπειρωτικής χώρας. Ωστόσο τα ξημερώματα η νότια Χαλκιδική, η ανατολική Μακεδονία και η Θράκη δέχτηκαν σημαντικά ποσά βροχοπτώσεων (τοπικά έως και ~50mm).

 

Ως σύνολο τριημέρου πολλές περιοχές δέχτηκαν ύψη βροχής >300mm κάτι που σημαίνει ότι επί της ουσίας δέχτηκαν την 5-20πλάσια βροχόπτωση, που θα έπρεπε βάσει κλίματος να δεχτούν το μήνα Σεπτέμβριο, σε μόλις τρία 24ωρα. Αν και τα ποσά βροχόπτωσης ήταν ιδιαιτέρως υψηλά, σημειώθηκαν σε βάθος τριών 24ώρων και όχι σε διάστημα λίγων ωρών όπως συνήθως συμβαίνει σε μία θερινή καταιγίδα. Για τον λόγο αυτό και δεν αναφέρθηκαν εκτεταμμένες ζημιές στη χώρα.

μεσογειακός κυκλώνας

Σχετική καθυστέρηση παρουσίασε ο μεσογειακός κυκλώνας “Ξενοφών”, ο οποίος κινείται πλέον αργά προς τα βόρεια με σημαντική εξασθένηση. Ωστόσο αναμένεται και μέσα στη Δευτέρα (1/10/2018) να απασχολήσει περιοχές της χώρας μας με φαινόμενα.

Ήδη μέσα στα ξημερώματα της Δευτέρας αναμένονται σε ανατολική Στερά, ανατολική Πελοπόννησο, Εύβοια, ανατολική Θεσσαλία, βόρειο και ανατολικό Αιγαίο και Θράκη. Σταδιακά τα φαινόμενα θα επεκταθούν και στην ανατολική και κεντρική Μακεδονία (έως και το ύψος των νομών Θεσσαλονίκης-Κιλκίς-Χαλκιδικής). Τα φαινόμενα σε Εύβοια, νότια Χαλκιδική και Θρακικό πέλαγος (μαζί με τα παράκτια τμήματα εκεί) δεν αποκλείεται να δεχθούν σημαντικά ύψη βροχόπτωσης. Τα φαινόμενα μέσα στις προμεσημβρινές ώρες αθ αρχίσουν να εξασθενούν κα ινα περιορίζονται στο ανατολικό Αιγαίο και στα ορεινότερα της βορειοανατολικής χώρας. Σημαντική βελτίωση πλέον θα παρουσιάσει ο καιρός σε όλη τη χώρα από το απόγευμα. Κάποιες βροχές ίσως επιμείνουν στο ανατολικό Αιγαίο και την ανατολική Θράκη έως αργά το βράδυ.
Άνεμοι: από δυτικές-βορειοδυτικές διευθύνσεις έως 7 μποφόρ στο νότιο Ιόνιο και νότιο Αιγαίο, έως 8-9 μποφόρ στο βόρειο Αιγαίο. Στο ανατολικό Αιγαίο από νότιες διευθύνσεις 8-9 μποφόρ με στροφή σε πιο βόρειους προς το βράδυ. Εξασθένηση των ανέμων στα περισσότερα ηπειρωτικά και το Ιόνιο προς το βράδυ.
Θερμοκρασία: στα ηπειρωτικά (πλην Θράκης) και την Κρήτη το μεσημέρι θα αγγίξει τους 22-24°C παρουσία ηλιοφάνειας. Στη Θράκη και το Αιγαίο δε θα ξεπεράσει τους 20°C.

 

Μεγάλα ποσά βροχής έχουν πέσει στην ανατολική ηπειρωτική χώρα έως τώρα εξαιτίας της κακοκαιρίας “Ξενοφών”. Τις επόμενες ώρες και μέσα στην νύχτα θα επηρεαστούν και άλλες περιοχές, ωστόσο με μικρότερη ένταση καθώς η κακοκαιρία εξασθενεί σταδιακά.

Συγκεκριμένα, μέσα στην νύχτα υψηλές πιθανότητες για ισχυρές βροχές και καταιγίδες έχουν οι εξής περιοχές:

Εύβοια (με έμφαση στην βόρεια), ανατολική Μαγνησία, ανατολική Χαλκιδική, Σποράδες, νησιά βορειοανατολικού Αιγαίου, πρόσκαιρα ίσως και στα παράλια της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Στην υπόλοιπη βόρεια και κεντρική χώρα, εκτός της δυτικής Μακεδονίας, θα σημειώνονται βροχές μέτριας έντασης οι οποίες σε τοπικό επίπεδο και στα παραθαλάσσια ενδέχεται να είναι λίγο πιο έντονες, κυρίως στο ανατολικό Αιγαίο.

Τα φαινόμενα θα εξασθενήσουν μέσα στο πρωϊ και ο καιρός θα βελτιωθεί μετά το μεσημέρι, εκτός από το ανατολικό Αιγαίο και τμήματα της Θράκης οπού οι βροχές θα συνεχιστούν καθ’όλη την διάρκεια της ημέρας.

Οι άνεμοι θα πνέουν 7-8 μποφορ στο βόρειο Αιγαίο, για να εξασθενήσουν πρός τις βραδυνές ώρες. Στα υπόλοιπα πελάγη θα πνέουν 4 με 6 μποφορ, δυτικών διευθύνσεων.

Η θερμοκρασία σε μικρή άνοδο.

Στην Αττική, τοπικές βροχές θα σημειώνονται τις πρωϊνές ώρες κυρίως στα βορειότερα του νομού, ενώ μετά το μεσημέρι ο καιρός θα βελτιωθεί. Οι άνεμοι θα πνέουν μεταβλητοί ασθενείς και η θερμοκρασία θα κυμανθεί από 16 έως 21°C.

Στη Θεσσαλονίκη θα σημειώνονται βροχές οι οποίες θα εξασθενήσουν μέσα στις πρωϊνές ώρες και μετά το μεσημέρι ο καιρός θα βελτιωθεί. Οι άνεμοι θα πνέουν βόρειοι ασθενείς και η θερμοκρασία θα κυμανθεί από 14 έως 20°C.

 

 

Για να μένετε πάντα ενημερωμένοι όσον αφορά τον καιρό ακολουθήστε μας στο FACEBOOK και στο κανάλι μας στο YOUTUBE.