Έχει μονοπωλήσει το ενδιαφέρον η πτώση στάθμης της θάλασσας τις τελευταίες μέρες. Είναι τόσο σπάνιο φαινόμενο ή έχει συμβεί και άλλες χρονιές;

 

Η ομάδα του northmeteo.gr προσπαθώντας να βρει περισσότερα στοιχεία σας παρουσιάζει τη μετεωρολογία αυτού του φαινομένου που είναι και η κύρια υπαίτια για την πτώση της στάθμης της θάλασσας σε μεγάλο μέρος της Μεσογείου.

 

 

Αν και το φαινόμενο χρήζει επιστημονικής μελέτης πιθανώς με προσομοιώσεις (πχ. sensitivity tests), αλλά και εξέταση δεδομένων μεγαλύτερης ανάλυσης και με μεγαλύτερη ακρίβεια, εδώ προσπαθούμε να δείξουμε με έναν σύντομο τρόπο ότι πολύ σημαντικό ρόλο στην πτώση της στάθμης της θάλασσας έπαιξε η εγκαθίρυση αντικυκλωνικών πιέσεων στην περιοχή (δείε επίσης δύο επιστημονικές μελέτες που υποστηρίζουν ότι η πτώση της στάθμης είναι αποτέλεσμα κυρίως της εγκαθίδρυσης υψηλών τιμών ατμοσφαιρικής πίεσης στα διενή περιοδικά AGU και NHESS).

 

Στο συγκεκριμένο άρθρο έχουμε επιλέξει δεδομένα από τον παλιρροιογράφο στη Σύρο (τα δεδομένα είναι διαθέσιμα δωρεάν εδώ), ο οποίος καταγράφει την στάθμη της θάλασσας από το 1971 και μετά. Τα δεδομένα έρχονται σε μηνιαία βάση και όχι σε ημερήσια και αυτό από μόνο του έχει κάποιους σημαντικούς περιορισμούς, καθώς δεν μπορούμε να εντοπίσουμε ακριβώς ποιες ημέρες του εκάστοτε μήνα παρουσιάζεται το ελάχιστο της στάθμης της θάλασσας.

Στη συνέχεια εντοπίσαμε τις πιο ακραίες χαμηλές τιμές της στάθμης της θάλασσας, τις οποίες και έχουμε αριθμήσει στο σχήμα 1. Τέλος, βρήκαμε τουςπιο αντιπροσωπευτικούς συνοπτικούς χάρτες που αναδεικνύουν τη μετεωρολογία που επικράτησε κατά την περίοδο της καταγραφής ελάχιστης στάθμης της θάλασσας.

Εντοπίσαμε μέσα στην περίοδο 1970-2020 συνολικά 17 περιπτώσεις με ιδιαίτερα χαμηλή θαλάσσια στάθμη (χωρίς να συμπεριλαμβάνεται η τρέχουσα).

 

Την περίοδο 1970-1990 μετρήσαμε συνολικά 4 περιπτώσεις (υπήρξαν και άλλες λιγότερο έντονες πτώσεις), κατά τις οποίες η ατμοσφαιρική πίεση στο σύνολο της Μεσογείο ξεπερνούσε τα 1030-1035mb. Εξαίρεση αποτελεί ο Μάρτιος του 1977 με ατμοσφαιρική πίεση κοντά στα 1025, αλλά και ενισχυμένο βόρειο ρεύμα στο Αιγαίο που πιθανώς να επηρέασε προσωρινά την στάθμη της θάλασσας.

Την περίοδο 1990-2000 παρατηρούμε συνολικά 6 ακραία επεισόδια, με το πιο αξιοσημείωτο να σημειώνεται τον Φεβρουάριο του 1993, οπότε και η ατμοσφαιρική πίεση στην Ελλάδα άγγιξε τα 1035-1040mb. Και στις υπόλοιπες περιπτώσεις παρατηρούμε ότι η ατμοσφαιρική πίεση κυμάνθηκε μεταξύ 1025-1040mb.

Τέλος, την περίοδο 2000-2020, παρατηρούμε και πάλι τουλάχιστον 7 περιπτώσεις με ιδιαίτερα χαμηλές καταγραφές στάθμης της θάλασσας. Και εδώ παρατηρείται εγκαθίδρυση αντικυκλώνα πάνω από τη Μεσόγειο με τιμές μεταξύ 1025-1035mb. Από αυτήν την περίοδο δεν θα έλλειπε βεβαίως και ο Φεβρουάριος του 2018, ενός ιδιαίτερα ξηρού έτους με μεγάλα διαστήματα αντικυκλωνικών συνθηκών στο σύνολο της Ευρώπης.

 

Ως γενικά συμπεράσματα, φαίνεται πως α.) οι ελάχιστες τιμές της στάθμης παρατηρούνται κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών με μία ιδιαίτερη εμμονή στους μήνες Φεβρουάριο και Μάρτιο, β.) παρατηρείται μία ελαφρά αυξητική τάση των επεισοδίων πτώσης της στάθμης της θάλασσας κάτω από τα 6900mm όσο πλησιάζουμε στο 2020, κάτι το οποίο χρήζει διερεύνησης (κάποιες εργασίες υποστηρίζουν ότι είναι μέρος της κλιματικής αλλαγής λόγω επικράτησης αντικυκλωνικών συνθηκών συχνότερα στη Μεσόγειο, δείτε πχ. εδώ) και γ.) το φαινόμενο χρήζει περαιτέρω μελέτης ώστε να διερευνηθούν τα αίτια τα οποία προκαλούν πτώση της στάθμης της θάλασσας κυρίως τη χειμερινή περίοδο (επίσημα συμπεράσματα δεν μπορούν να εξαχθούν ποτέ με βάση την υποκειμενική αντίληψη ή ακόμα και σύντομες μελέτες σαν την παρούσα).

 

Δείτε επίσης προηγούμενο άρθρο σχετικά με το θέμα: Χαμηλή στάθμη της θάλασσας στις ακτές μας – Που οφείλεται;

 

 

Σχήμα 1 – Στάθμη της θάλασσας όπως καταγράφηκε από τονβ παλιρροιογράφο στη Σύρο την περίοδο 1970-2020.