Πλημμύρες, χιόνια, αλλά και ασυνήθιστη ζέστη σαρώνουν την Ευρώπη, σε ένα ετερόκλητο σκηνικό με ακραία φαινόμενα που απηχούν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην καθημερινότητα του πλανήτη.

Στην Ιταλία, οι σφοδρές βροχοπτώσεις και οι ισχυροί άνεμοι έχουν σκορπίσει τον θάνατο με τουλάχιστον 10 νεκρούς μέσα σε δύο 24ωρα, ενώ η Γαλλία δοκιμάζεται από έντονες χιονοπτώσεις προτού καν μπει ο χειμώνας. Την ίδια στιγμή, στη Γερμανία το θερμόμετρο αγγίζει τους 22 βαθμούς στα ανατολικά, την ώρα που χιονίζει στα δυτικά. Στη Βουδαπέστη καταγράφηκε τη Δευτέρα η υψηλότερη θερμοκρασία των τελευταίων 90 ετών για την εποχή: 24,3 βαθμοί Κελσίου.

Τα περισσότερα θύματα της θεομηνίας στην Ιταλία ήταν συνέπεια της πτώσης δέντρων πάνω σε αυτοκίνητα ή σε περαστικούς, αν και μια γυναίκα θάφτηκε ζωντανή από μεγάλη ποσότητα λάσπης που εισχώρησε στο σπίτι της στο Τρέντο, ύστερα από κατολίσθηση, στα βόρεια της χώρας. Ενας άνδρας τσακίστηκε στα βράχια ενώ έκανε σερφ στην Εμίλια-Ρομάνια. Αλλους νεκρούς θρήνησαν η Νάπολη, το Λάτιο και η Λιγυρία. Στη Βενετία, τα τρία τέταρτα της πόλης καλύφθηκαν από παλιρροϊκά κύματα που προκάλεσαν οι ισχυροί άνεμοι τη Δευτέρα, ενώ χθες η στάθμη του νερού στην πόλη έφτασε τα οκτώ εκατοστά. Καταστροφές αναφέρθηκαν στα μωσαϊκά της βασιλικής του Αγίου Μάρκου, όπου το νερό έφτασε σχεδόν το ένα μέτρο. Δύο πίνακες του Χουάν Μιρό, οι οποίοι επρόκειτο να εκτεθούν τις επόμενες ημέρες στο Παλάτσο Τζαγκούρι, βράχηκαν από τα νερά της πλημμύρας. Οι βροχοπτώσεις προκάλεσαν πλημμύρες και υποχρέωσαν τις Αρχές να κλείσουν τη λεωφόρο Μπρένερ που συνδέει την Ιταλία με την Αυστρία, ενώ η στάθμη στο ποτάμι της Βερόνας, τον Αδίγη, ανέβηκε κατά δύο μέτρα, χωρίς να σημειωθεί όμως υπερχείλιση. Στη Ρώμη εκατό δέντρα έπεσαν από τον αέρα και στα λιμάνια καταγράφηκαν σοβαρές καταστροφές πλοιαρίων. Εξι χιλιάδες πυροσβέστες αναπτύχθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα για να απομακρύνουν φερτά υλικά από τους αυτοκινητόδρομους. Τα σχολεία παρέμειναν κλειστά σε μεγάλο μέρος της Ιταλίας επί δύο ημέρες, κυρίως για προληπτικούς λόγους.

Οι γειτονικές της Ιταλίας χώρες επλήγησαν επίσης από την κακοκαιρία. Στην Αυστρία άνεμοι που έπνεαν με ταχύτητα μεγαλύτερη των 100 χλμ./ώρα παρέσυραν, στη διάρκεια της περασμένης νύχτας, ένα μέρος της σκεπής του μεσαιωνικού φρουρίου που δεσπόζει στο Σάλτσμπουργκ. Η υπηρεσία πολιτικής προστασίας κάλεσε προχθές το βράδυ τους περίπου 500 κατοίκους του χωριού Μουρ να μη βγαίνουν από τα σπίτια τους και να καταφύγουν στους επάνω ορόφους των οικιών τους, εξαιτίας της υπερχείλισης του παρακείμενου ποταμού που έχει μπλοκάρει τις προσβάσεις στο χωριό. Η ίδια προειδοποίηση εκδόθηκε και για τους κατοίκους μιας κοιλάδας κοντά στα ιταλικά σύνορα, όπου εκφράζονταν φόβοι ότι φράγματα μπορεί να υποχωρήσουν υπό την πίεση των υδάτων. «Εδώ και πολλές δεκαετίες δεν έχω δει κάτι τέτοιο», δήλωσε στον δημόσιο ραδιοσταθμό ORF ο Μάρτιν Γκουγκενμπέργκερ, διοικητής των πυροσβεστών της κοινότητας αυτού του τομέα, όπου έχουν αποκλειστεί πολλοί μικροί δρόμοι και περίπου 10.000 νοικοκυριά έχουν μείνει χωρίς ηλεκτρικό.

Στη Σλοβενία, μια χώρα που βρίσκεται σε «κόκκινο συναγερμό», αγνοείται η τύχη ενός άνδρα που έκανε αετοσανίδα (kitesurf), ενώ στην Κροατία η Ριέκα πλημμύρισε και έχουν διακοπεί πολλά δρομολόγια οχηματαγωγών. Στο ελβετικό καντόνι του Τιτσίνο πολλοί δρόμοι αποκλείστηκαν εξαιτίας πλημμυρών ή πτώσεων δέντρων. Στη Γαλλία το χιόνι που έπεσε στα κεντρικά της χώρας παγίδευσε πάνω από 2.000 οχήματα στην Κεντρική Οροσειρά, ενώ έχει διακοπεί η ηλεκτροδότηση 195.000 νοικοκυριών. Στην Κορσική, 21.000 νοικοκυριά παρέμειναν χωρίς ηλεκτρικό επί ώρες, ενώ οι Αρχές κάνουν τον απολογισμό των ζημιών τις οποίες προκάλεσαν ριπές ανέμου ταχύτητας 160 χλμ./ώρα. Στην Ισπανία, χιονοπτώσεις στις Αστούριες (βόρεια) δημιούργησαν προβλήματα στην κυκλοφορία, ενώ 4.700 νοικοκυριά έμειναν χωρίς ηλεκτρικό. Στην Τσεχία, αναστάτωση προκλήθηκε στα σιδηροδρομικά δρομολόγια καθώς σφοδροί άνεμοι προκάλεσαν πτώσεις δέντρων στις σιδηροδρομικές γραμμές, ενώ περίπου 30.000 κάτοικοι δεν είχαν για ώρες ηλεκτροδότηση.

Πηγή: Εφημερίδα «Καθημερινή»

 

ΩΚΕΑΝΟΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

Οι ωκεανοί του πλανήτη μας απορροφούν περισσότερη θερμότητα από ό,τι νόμιζαν έως τώρα οι επιστήμονες, γεγονός που αποτελεί μια νέα κρυφή δυσκολία για τον έλεγχο της κλιματικής αλλαγής.

Μια νέα επιστημονική μελέτη βρήκε ότι, κατά την περίοδο 1991-2016, οι θάλασσες κατακρατούσαν κάθε χρόνο περίπου 60% περισσότερη θερμότητα, σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις που έχει κάνει από το 2014 η Διακυβερνητική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC).

Πρακτικά, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αυτό σημαίνει ότι η Γη είναι πιο ευαίσθητη στις εκπομπές των ορυκτών καυσίμων από ό,τι θεωρείτο μέχρι σήμερα. Άρα, η ανθρωπότητα ίσως έχει ακόμη μικρότερο χρονικό «παράθυρο ευκαιρίας» για να αποφύγει μια καταστροφική κλιματική αλλαγή.

Μετά τη νέα εκτίμηση για την απορροφητικότητα των θαλασσών (που βασίσθηκε σε μια νέα ακριβέστερη μέθοδο μέτρησης), οι επιστήμονες εκτιμούν ότι -για να μην ξεπεράσει η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας τους δύο βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα- οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, του κύριου «αερίου του θερμοκηπίου», θα πρέπει να μειωθούν κατά 25% περισσότερο σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Πρίνστον και του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας Scripps του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, με επικεφαλής την επίκουρη καθηγήτρια γεωεπιστημών Λορ Ρεσπλάντι, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό Nature, υπολόγισαν ότι κατά την 25ετία 1991-2016 οι ωκεανοί της Γης απορρόφησαν ετησίως πάνω από 13 zettajoules θερμικής ενέργειας (ένα τζάουλ ακολουθούμενο από 21 μηδενικά). Η ενέργεια αυτή είναι 150 φορές μεγαλύτερη από αυτή που παράγουν κάθε χρόνο οι άνθρωποι με τη μορφή ηλεκτρισμού.

Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι οι ωκεανοί απορροφούν περίπου το 90% όλης της έξτρα θερμικής ενέργειας που παράγεται καθώς η Γη θερμαίνεται. Η ανακάλυψη ότι οι θάλασσες απορροφούν ακόμη περισσότερη θερμότητα, εκτός από τις επιπτώσεις για την κλιματική αλλαγή, σημαίνει ότι ακόμη λιγότερο οξυγόνο θα υπάρχει στο νερό διαθέσιμο για τους θαλάσσιους οργανισμούς και τα θαλάσσια οικοσυστήματα, ενώ θα υπάρξει και μεγαλύτερη άνοδος της στάθμης των θαλασσών, καθώς όσο θερμαίνεται το νερό, τόσο «φουσκώνει».

 

Πηγή: GreenAgenda

Τα τελευταία 20 χρόνια έχει σημειωθεί δραματική άνοδος της τάξης του 151% στις άμεσες οικονομικές απώλειες από τις καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα, σύμφωνα με έκθεση που δημοσιεύθηκε από την Υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών για τη μείωση του κινδύνου καταστροφών.

Κατά την περίοδο 1998-2017, οι χώρες που επλήγησαν από καταστροφές ανέφεραν άμεσες οικονομικές απώλειες ύψους 2,908 δισεκατομμυρίων δολαρίων, εκ των οποίων οι καταστροφές που σχετίζονται ευθέως με το κλίμα αντιστοιχούσαν σε 2,245 δισεκατομμύρια δολάρια ή το 77% του συνόλου.

Ενδεικτικά, οι συνολικές απώλειες για την περίοδο 1978-1997 ήταν ύψους 1,313 δισεκατομμυρίων δολαρίων, και οι καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα αντιστοιχούσαν σε 895 δισεκατομμύρια δολάρια ή 68%.

Οι πλημμύρες, με ποσοστό 43,4% και οι καταιγίδες, με ποσοστό 28,2%, είναι οι δύο πιο συχνές καταστροφές.

Οι μεγαλύτερες οικονομικές απώλειες παρατηρήθηκαν στις ΗΠΑ, με 944,8 δισεκατομμύρια δολάρια, στην Κίνα, με 492,2 δισεκατομμύρια, στην Ιαπωνία (376,3 δισ.), την Ινδία (79,5 δισ.) και το Πουέρτο Ρίκο, με 71,7 δισεκατομμύρια. Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ταϊλάνδη, και Μεξικό συμπληρώνουν τη λίστα.

Στη διάρκεια αυτής της περιόδου, 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 4,4 εκατομμύρια άνθρωποι τραυματίστηκαν, έχασαν την κατοικία τους, εκτοπίστηκαν ή χρειάστηκαν επείγουσα βοήθεια. 563 σεισμοί, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών τσουνάμι, αντιπροσώπευαν το 56% των συνολικών θανάτων ή συγκεκριμένα 747.234 απώλειες ζωών.

Χαρακτηριστική είναι η δυσανάλογη επίπτωση των καταστροφών στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, ακόμη και αν οι χώρες υψηλού εισοδήματος επιβαρύνονται περισσότερο από οικονομικές απώλειες.

Η Ειδική Εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Μείωση Καταστροφών, Μάμι Μιζουτόρι, σύμφωνα με το Naftemporiki.gr, δήλωσε: «Αυτή η έκθεση επισημαίνει τις βασικές τάσεις τα τελευταία 40 χρόνια. Πρέπει να γίνουν πολλά για να αντιμετωπιστεί ο μεγάλος αριθμός θανάτων σε σεισμικές ζώνες. Ο θάνατος και ο πόνος που προκάλεσε ο σεισμός και το τσουνάμι αυτό το μήνα στην Ινδονησία δείχνουν την ανάγκη να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση του κοινού και να εφαρμοστούν υψηλά πρότυπα για την κατασκευή σε σεισμικές ζώνες. Η έκθεση καθιστά σαφές ότι οι οικονομικές απώλειες από ακραίες καιρικές συνθήκες δεν είναι βιώσιμες και αποτελούν σημαντικό εμπόδιο στην εξάλειψη της φτώχειας.

Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η κλιματική αλλαγή αυξάνει τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων και ότι οι καταστροφές θα εξακολουθήσουν να αποτελούν μείζονα εμπόδια για την αειφόρο ανάπτυξη, εφόσον τα οικονομικά κίνητρα για την οικοδόμηση και την ανάπτυξη σε επικίνδυνες τοποθεσίες υπερτερούν αντί της πρόληψης.

 

Πηγή: GreenAgenda

Ο αριθμός των φυσικών καταστροφών που σχετίζονται με το κλίμα έχει τετραπλασιαστεί από τη δεκαετία του 1970, λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, επισημαίνουν στελέχη ανθρωπιστικών οργανώσεων, προειδοποιώντας ότι η κατάσταση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε λιμούς και μαζικές μεταναστεύσεις.

«Τη δεκαετία του 1970 αντιμετωπίζαμε 80 με 100 σοβαρούς κινδύνους» που συνδέονταν με τις καιρικές συνθήκες κάθε χρόνο. Πέρσι ήταν περίπου 400, δηλαδή «τέσσερις φορές περισσότεροι», τόνισε ο Ελχάτζ Ας Σι, ο γενικός γραμματέας της Διεθνούς Ομοσπονδίας του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Μιλώντας στο περιθώριο ενός συνεδρίου που έγινε στη Γενεύη με θέμα την επίδραση του ανθρώπου στην κλιματική αλλαγή, άλλα στελέχη ανθρωπιστικών οργανώσεων τόνισαν ότι αν δεν μπει ένας φραγμός στην άνοδο της θερμοκρασίας, ο κόσμος θα βρεθεί αντιμέτωπος με μετακινήσεις πληθυσμών και με λιμό.

Σύμφωνα με τον Ζερνό Λαγκάντα, που είναι υπεύθυνος για την εκτίμηση των καταστροφών που σχετίζονται με το κλίμα στο Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα, αν η θερμοκρασία του πλανήτη αυξηθεί κατά 2 βαθμούς Κελσίου, 189 εκατομμύρια άνθρωποι θα αντιμετωπίσουν διατροφική ανασφάλεια. «Αν ανέβει κατά 4 βαθμούς, θα ξεπεράσουμε το 1 δισεκατομμύριο», είπε.

Ο Λαγκάντα υπενθύμισε ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα προκαλούν κάθε χρόνο τη μετακίνηση 22,5 εκατομμυρίων ανθρώπων και έχουν σημαντικές επιπτώσεις στις εμπόλεμες χώρες, όπως τη Συρία, την Υεμένη και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό.

Σε μια έκθεσή τους που έδωσαν στη δημοσιότητα τη Δευτέρα οι εμπειρογνώμονες της Διακυβερνητικής επιτροπής για την κλιματική αλλαγή (Giec) ζήτησαν να αναληφθεί «τάχιστα» δράση προκειμένου να περιοριστεί η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου.

 

Πηγή: GreenAgenda

Νέες θερμοκρασίες ρεκόρ καταγράφηκαν χθες στη Γαλλία, με τον υδράργυρο να φθάνει στους 27.2°C στο Παρίσι, όπου είχε να κάνει τόση ζέστη αυτή την εποχή του χρόνου από το 1921, επισήμανε η Μετεωρολογική Υπηρεσία της χώρας.

Τα θερμόμετρα ανήλθαν σε επίπεδα ρεκόρ την Πέμπτη, την Παρασκευή αλλά και σήμερα Σάββατο: 27,1°C στη Νανσί, 26,9°C στην Ορλεάνη, 26,3°C στο Καλαί, επισήμανε η μετεωρολόγος Μαριόν Πιρά της Météo-France.

«Μετά τις 10 Οκτωβρίου, δεν είχαμε ποτέ καταγράψει τόσο υψηλές θερμοκρασίες στο Νεβέρ, το Μπορντό ή τη Νανσί», όπου την Παρασκευή ο υδράργυρος άγγιξε τους 29,4°C, τους 28,8 βαθμούς κελσίου και τους 26,5°C αντίστοιχα, σημείωσε η ίδια μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Η μετεωρολόγος εξήγησε ότι οι θερμοκρασίες κυμαίνονται κατά μέσο όρο 9-10°C άνω των κανονικών για την εποχή επιπέδων με εξαίρεση τις περιοχές κοντά στη Μεσόγειο, όπου είναι 4-5°C υψηλότερες.

Οι βροχοπτώσεις που αναμένονται στα δυτικά αύριο Κυριακή αναμένεται να προκαλέσουν μεγάλη πτώση του υδραργύρου, όμως «στο ανατολικό τμήμα θα έχει πολύ ζέστη για τα δεδομένα της εποχής με θερμοκρασίες μεταξύ 25-26°C», συμπλήρωσε η ειδικός.

Η 11η Οκτωβρίου ήταν η ζεστότερη των τελευταίων 70 ετών, με τα θερμόμετρα να δείχνουν κατά μέσο όρο στη χώρα 18,8°C, υπερβαίνοντας το προηγούμενο ρεκόρ των 17,8°C, την 11η Οκτωβρίου του 1995, σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία της Γαλλίας.

 

Πηγή: GreenAgenda

Ο Σεπτέμβριος του 2018 ήταν ο πέμπτος πιο θερμός Σεπτέμβριος στην ιστορία του πλανήτη και το 2018 αναμένεται να γίνει το τέταρτο θερμότερο έτος, σύμφωνα με νέα στοιχεία της NASA.

Σύμφωνα με τον Γκάβιν Σμιντ, διευθυντή του Ινστιτούτου Γκόνταρντ της NASA, το 2018 είναι επίσης πιθανόν να αποτελέσει το τέταρτο συνεχόμενο έτος με μέση θερμοκρασία ένα βαθμό Κελσίου πάνω από το μέσο όρο του 19ου αιώνα. Μια πρόσφατη έκθεση για το κλίμα από τα Ηνωμένα Έθνη προειδοποίησε για ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες εάν η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν περιοριστεί στον 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα.

Στη διάρκεια του Σεπτεμβρίου, η Ευρώπη, οι ανατολικές ΗΠΑ, η ρωσική Αρκτική και η Αλάσκα ήταν πολύ πιο θερμές από το μέσο όρο. Η Νότια Αμερική, η Αφρική και η Αυστραλία ήταν επίσης θερμότερες από τον μέσο όρο. Τα μοναδικά σημεία της Γης που ήταν πιο ψυχρά στη διάρκεια του Σεπτεμβρίου ήταν στο βορειοδυτικό Καναδά, σε τμήματα του Βόρειου Ατλαντικού κοντά στη Γροιλανδία και στη βορειοανατολική Ανταρκτική.

Με βάση στοιχεία της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ, τα πέντε θερμότερα χρόνια έχουν όλα σημειωθεί από το 2010, και τα δέκα θερμότερα χρόνια έχουν καταγραφεί από το 1998.

Με το φαινόμενο Ελ Νίνιο να αναπτύσσεται στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, είναι πιθανό το 2019 να είναι θερμότερο από το 2018, καθώς τέτοια γεγονότα τείνουν να μεταφέρουν περισσότερη θερμότητα από τους ωκεανούς στην ατμόσφαιρα.

 

Πηγή: GreenAgenda

Ο Οκτώβριος του 2011 ήταν ιδιαίτερα κρύος μήνας, καθώς παρατηρήθηκαν χαμηλές θερμοκρασίες και χιόνια σε χαμηλά υψόμετρα από τις αρχές του μήνα κιόλας.

Σύμφωνα με τα κλιματικά στοιχεία της ΕΜΥ:

Το πρώτο δεκαήμερο παρατηρήθηκαν υψηλές τιμές στα ηπειρωτικά (31 βαθμοί στη Λαμία), ενώ το δεύτερο δεκαήμερο παρατηρήθηκε απότομη πτώση της θερμοκρασίας. Ενδεικτικά, στην Φλώρινα η ελάχιστη έφτασε τους -5.6 στις 18/10 και την ίδια μέρα +5.4 στο Ελληνικό Αττική, ιδιαίτερα χαμηλή θερμοκρασία.

Παρατηρήθηκαν και στο 3ο δεκαήμερο παρόμοιες θερμοκρασίες στα βόρεια. Ξηρασία υπήρξε μόνο στα βόρεια.

Χιόνια έπεσαν στις 10/10 στα ορεινά της κεντρικής και βόρειας κυρίως χώρας σε χαμηλά σχετικά υψόμετρα, και στις 17/10 ακόμα και κάτω από 1000 μέτρα. Επίσης χιόνισε και στην Πάρνηθα.

2 φωτογραφίες από τα χιόνια στον Λαϊλιά Σερρών, σε υψόμετρο 1500-1600 μέτρων περίπου στις 10 Οκτωβρίου:

Χιόνια έπεσαν και στον Χορτιάτη και τον Χολωμόντα στις 17/10, σε υψόμετρο 1000 μέτρων. 2 φωτογραφίες από την περιοχή του Χολωμόντα:

Οι θερμοκρασίες παρέμειναν χαμηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα και ο χειμώνας που ακολούθησε γενικά ήταν ψυχρός.

Ο βόρειος Ατλαντικός ψυχραίνει ως αποτέλεσμα αλυσιδωτών αντιδράσεων εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Μεγάλο το ενδιαφέρον για το πως θα μπορούσε να ε[ηρεάσει το κλίμα της Ευρώπης μία τέτοια εξέλιξη.

Για χιλιετίες, ο “Στρόβιλος του Μποφόρ” (Beaufort Gyre), ένα μεγάλης κλίμακας κυκλικό θαλάσσιο ρεύμα πάνω από τον Αρκτικό Ωκεανό (σχήμα 1), δρα ως ρυθμιστής του κλίματος και ως ένα από τα κύρια αίτια για τη δημιουργία του θαλάσσιου Αρκτικού πάγου. Παγιδευμένος ο θαλάσσιος πάγος σε αυτόν τον δεξιόστροφο στρόβιλο, και άρα μονωμένος από θερμότερες επιδράσεις από χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, μπορούσε να αυξάνει σε πάχος περισσότερο από άλλα τμήματα του Αρκτικού ωκεανού, τα οποία βρίσκονται εκτός του στροβίλου αυτού και δυνητικά μεταφέρονται μέσω του Διαπολικού ρεύματος  (Trans-polar Drift, σχήμα 1) σε νοτιότερα και θερμότερα ύδατα.

Σχήμα 1. Θαλάσσια ρεύματα στον Αρκτικό ωκεανό.

Ωστόσο, την τελευταία δεκαετία ο στρόβιλος του Μποφόρ φαίνεται να λειτουργεί με πιο εξασθενημένο τρόπο εξαιτίας της τήξης των παγών (κατά 270 εκατομύρια τόνους ετησίως). Για την τήξη αυτή ευθύνεται τόσο η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γης, όσο και η ελάττωση της νεφοκάλυψης τη θερινή περίοδο στην περιοχή, η οποία προκαλεί μείωση της ποσότητας των πάγων μέσω εξάχνωσης. Μάλιστα ο μηχανισμός της εξάχνωσης ενοχοποιείται ως ο κύριος μηχανισμός του περιορισμού των πάγων (π.χ. Hofer et al., 2017). Η εξασθένηση αυτού του στροβίλου εκτιμάται ότι μπορεί να προκαλέσει τουλάχιστον προσωρινά σημαντική ψύχρανση του βόρειου Ατλαντικού.

Ο Αρκτικός ωκεανός δέχεται και προς το παρόν “κρατάει” μεγάλες ποσότητες φρέσκου γλυκού νερού, το οποίο προέρχεται κυρίως από το περιστασιακό λιώσιμο των πάγων, αλλά και από τους ποταμούς της Ρωσίας και της βόρειας Αμερικής. Η εξασθένηση του στροβίλου του Μποφόρ αναπόφευκτα θα προκαλέσει τη διάχυση και μεταφορά του ψυχρού και φρέσκου αυτού ύδατος σε νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη, στο βόρειο Ατλαντικό, προκαλώντας την ψύχρανσή του.

Η ψύχρανση των υδάτων θα μπορούσε να ευνοήσει τη συχνότερη ανάπτυξη αντικυκλωνικών συστημάτων στην περιοχή και τις συχνότερες καταβάσεις ψυχρότερων αερίων μαζών στην ηπειρωτική Ευρώπη. Ωστόσο, η εν λόγω θεωρία δεν επιβεβαιώνεται από επίσημες μελέτες, οι οποίες είναι σε αρχικά στάδια.

 

Στα σχήματα 2-4 σας παρουσιάζουμε τις θερμοκρασίες του Ατλαντικού Ωκεανού και τις αντίστοιχες συνοπτικές καταστάσεις των αντίστοιχων ημερών. Αν και οι χάρτες ίσως να υποδηλώνουν μία τάση, χρειάζονται στατιστικές αναλύσεις δεδομένων ικανού χρονικού διαστήματος για να μπορέσουν να βγουν ασφαλή συμπεράσματα για το πως θα μπορούσε τελικά η ψύχρανση των ωκεάνιων υδάτων να επηρεάσουν το κλίμα της Ευρώπης.

Το παρόν άρθρο δεν αποτελεί αντικείμενο επισταμένης έρευνας, αλλά έχει στόχο να θέσει προβληματισμούς σχετικά με την προέλευση των ακραίων καιρικών καταστάσεων στην Ευρώπη.

θερμοκρασία θαλασσών ατλαντικός ωκεανός κυκλοφορία

Σχήμα 2. Αριστερά: Θερμοκρασιακή ανωμαλία θαλασσών (μπλε για αρνητική, κόκκινο για θετική). Δεξιά: Ισοβαρείς καμπύλες (λευκές γραμμές, σε mb) και γεωδυναμικά ύψη (χρωματική κλιμακα, σε gbp).

 

θερμοκρασία θαλασσών ατλαντικός ωκεανός κυκλοφορία

Σχήμα 3. Ομοίως με το σχήμα 2.

θερμοκρασία θαλασσών ατλαντικός ωκεανός κυκλοφορία

Σχήμα 4. Ομοίως με το σχήμα 2.

 

Πηγές

Hofer, Stefan, et al. “Decreasing cloud cover drives the recent mass loss on the Greenland Ice Sheet.” Science advances 3.6 (2017): e1700584.

Ο κόσμος έχει στη διάθεσή του δύο χρόνια για να δράσει προκειμένου να αποφευχθεί η κλιματική αλλαγή και ο κίνδυνος ο πλανήτης να βρεθεί αντιμέτωπος με «καταστροφικές συνέπειες», προειδοποίησε ο Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες.

Παράλληλα, κάλεσε την κοινωνία των πολιτών να ζητήσει από τους ηγέτες του «να δώσουν λόγο», να κατανοήσουν την «επείγουσα φύση» του προβλήματος και να τερματίσουν «την παράλυση».

«Αν δεν αλλάξουμε κατεύθυνση μέχρι το 2020, κινδυνεύουμε (…) να υπάρξουν καταστροφικές συνέπειες για τους ανθρώπους και για τα οικοσυστήματα που μας υποστηρίζουν», τόνισε ο Γκουτέρες.

Η ομιλία του Γκουτέρες στον ΟΗΕ καταγράφηκε τρεις ημέρες πριν από μια παγκόσμια σύνοδο χωρίς προηγούμενο για την κλιματική αλλαγή στο Σαν Φρανσίσκο των ΗΠΑ με τη συμμετοχή χιλιάδων αιρετών, δημάρχων, στελεχών ΜΚΟ και επιχειρήσεων.

«Είναι επιτακτική ανάγκη η κοινωνία των πολιτών  -οι νέοι, οι οργανώσεις των γυναικών, ο ιδιωτικός τομέας, οι θρησκευτικές κοινότητες, οι επιστήμονες και τα οικολογικά κινήματα στον κόσμο- να απαιτήσει από τους ηγέτες να δώσουν λόγο», επέμεινε ο ΓΓ του ΟΗΕ.

Ο Γκουτέρες διαβεβαίωσε ότι θα ασκήσει και ο ίδιος πίεση στους ηγέτες στην επικείμενη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, αργότερα τον Σεπτέμβριο. «Θα τους πω ότι η κλιματική αλλαγή είναι η πιο καθοριστική πρόκληση της εποχής μας», ανέφερε.

ΚΑΥΣΩΝΑΣ ΗΠΑ ΑΜΕΡΙΚΗ

Ένας συγκεκριμένος τύπος (μοτίβο) ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας φαίνεται ότι αποτελεί οιωνό των επεισοδίων καύσωνα στις ΗΠΑ, σύμφωνα με ερευνητική εργασία που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Nature Geoscience. Σύμφωνα με τους συγγραφείς του άρθρου, η ανακάλυψη αυτή αναμένεται να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα στην κατεύθυνση της πιο έγκαιρης πρόγνωσης των επεισοδίων καύσωνα, πέρα από το χρονικό όριο της μίας (1) εβδομάδας. 

Όπως εξηγεί ο πρώτος συγγραφέας του σχετικού άρθρου, Haiyan Teng (κλιματολόγος στο National Centre for Atmospheric Research (NCAR) των ΗΠΑ), τα αποτελέσματα της έρευνας υποδεικνύουν ότι η επικράτηση ενός συγκεκριμένου τύπου ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας ευνοεί την εκδήλωση καύσωνα στις ΗΠΑ. Ο Teng και οι συ-συγγραφείς της εργασίας παρατήρησαν τη σύνδεση μεταξύ αυτού του ατμοσφαιρικού μοτίβου και των επεισοδίων καύσωνα στις ΗΠΑ, εξετάζοντας 12,000 έτη κλιματικών προσομοιώσεων για το Β. ημισφαίριο. 

Αναλύονται σχεδόν 6,000 επεισόδια καύσωνα που έλαβαν χώρα στις ΗΠΑ, οι ερευνητές του NCAR κατέληξαν στο συμπέρασμα πως τα θερινά επεισόδια καύσωνα στις ΗΠΑ είναι 2 έως 4 φορές περισσότερο πιθανά όταν 10-15 ημέρες νωρίτερα εμφανίζεται στο Β. ημισφαίριο ένας χαρακτηριστικός τύπος κυκλοφορίας, γνωστός ως κυκλοφορία με κυματάριθμο 5. Με απλά λόγια, ο τύπος κυκλοφορίας με κυματάριθμο 5 χαρακτηρίζεται από τη διαδοχική εναλλαγή 5 κέντρων υψηλών και 5 κέντρων χαμηλών πιέσεων, τα οποία σχηματίζουν ένα νοητό δαχτυλίδι που περιβάλλει την μέση τροπόσφαιρα του Β. ημισφαιρίου.

Όπως σημειώνει ο Teng, η ταυτοποίηση αυτού του συγκεκριμένου τύπου ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας δεν αποτελεί νέο εύρημα. Ωστόσο, η συνεισφορά της εργασίας του Teng και των συνεργατών του εντοπίζεται στην πιθανή σύνδεση αυτού του τύπου ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας με την πιθανότητα εκδήλωσης επεισοδίων καύσωνα.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των κλιματικών προσομοιώσεων, βρέθηκε ότι κατά τη διάρκεια των είκοσι (20) ημερών που προηγούνται της έναρξης ενός επεισοδίου καύσωνα στις ΗΠΑ, οι αυλώνες (troughs) και οι ράχες (ridges) που συνδέονται με τα προαναφερθέντα 10 κέντρα υψηλών/χαμηλών πιέσεων εμφανίζονται να έχουν ασυνήθιστη ένταση, διεισδύοντας αργά προς δυσμάς γύρω από το Β. ημισφαίριο. Σταδιακά, αναπτύσσεται μία εκτεταμένη ράχη υψηλών πιέσεων η οποία διεισδύει στις ΗΠΑ από το Β. Ατλαντικό, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για την εκδήλωση καύσωνα. 

Για την επαλήθευση της συγκεκριμένης θεωρίας, η ερευνητική ομάδα του NCAR εστίασε στα ιστορικά αρχεία επεισοδίων καύσωνα των ΗΠΑ (1948-σήμερα). Όπως προέκυψε από τη σχετική ανάλυση, ένας σημαντικός αριθμός σημαντικών επεισοδίων καύσωνα που επηρέασαν τις ΗΠΑ συνδέονται με τον ταυτοποιηθέντα τύπο ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας.

Τα αποτελέσματα της παραπάνω έρευνας είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικά ως προς τη βελτίωση της μακροπρόθεσμης πρόγνωσης επεισοδίων καύσωνα. Όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς της σχετικής εργασίας, απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση των τύπων κυκλοφορίας καθώς και εξέταση άλλων παραγόντων όπως η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας ή η υγρασία του εδάφους.

Πηγή πρωτότυπου άρθρου: National Geographic
Επιμέλεια-Μετάφραση: Θοδωρής Μ. Γιάνναρος, Φυσικός – Δρ. Φυσικής Περιβάλλοντος